Een van de bekendste exclusieve sociëteiten van Amsterdam zit op de hoek van het Leidseplein, verborgen en onopvallend op een van de drukste plekken van het stadsdeel Centrum. De Kring is een vereniging die begin vorige eeuw is opgericht en al snel uitgroeide tot dé plek waar de culturele elite van Amsterdam samenkwam. In de jaren 50, 60 en 70 werd de reputatie van De Kring getekend door de vele borrels, dansfeestjes en vechtpartijen die er plaatsvonden. Heel cultureel Amsterdam leek regelmatig in een roes van de befaamde steile trap te rollen. Maar nu halen de wilde verhalen en de beruchte feestjes van de besloten sociëteit steeds minder vaak het nieuws. De Kring bestaat nog wel, maar lijkt zich wat meer gedeisd te houden in vergelijking met de wilde jaren van voorheen. Bovendien is de club zijn exclusiviteit-statuut anders gaan vormgeven en staat de eens gesloten deur nu wat meer op een kier.
De geschiedenis en structuur van De Kring heeft wat weg van een studentenvereniging. Activiteiten en evenementen worden georganiseerd door commissies, drank is er goedkoop en sociale cohesie wordt geattendeerd. Volgens Suzanne Kampschuur, sinds 2018 directeur van De Kring, is de besloten sociëteit sinds de oprichting een ontmoetingsplek geweest voor Amsterdamse intellectuelen en kunstenaars. De Kring werd 103 jaar geleden opgericht met als uitgangspunt een plek te zijn waar kunst en wetenschap elkaar kunnen opzoeken en vinden, aldus Kampschuur. Toch gaat het het jaren later vooral over wie met wie op de vuist ging (Harry Mulisch en Gerard Reve) en de bekende namen die niet door de selectieprocedure kwamen (Wim Sonneveld, Freddy Heineken en Jan Cremer). De Kring is naar buiten toe best trots op deze smeuïge verhalen. In 2022 publiceerde de sociëteit een groot koffietafelboek vol sappige verhalen en bijzondere quotes. Pierre Bokma: ‘Ik ben halverwege de jaren tachtig lid geworden van De Kring omdat ik een veelbelovend alcoholist was. Als je over dat talent beschikt, moet je dat in goed gezelschap ontwikkelen.’
Volgens Kampschuur werd er toen veel gedronken, maar men besteedde ook aandacht aan de inhoud. Kampschuur vertelt dat De Kring is ontstaan als plek waar op informele en persoonlijke manier gepraat kan worden over kunst en wetenschap door mensen uit de desbetreffende velden. ‘Het juk van de conventies zorgde niet voor hogere, grotere, diepere gedachten en vernieuwingen dus men ging het op een andere manier doen. Met elkaar, onder het genot van een hapje en een drankje.’
In 2026 is De Kring nog steeds een ontmoetingsplek, aldus Kampschuur. Er is een intensievere culturele programmering dan vroeger, waarbij vooral het idee van ‘rentmeesterschap’ centraal staat. De sociëteit wil daarmee ‘teruggeven aan de stad’ en de kennis die ze hebben delen. Volgens Kampschuur is, door de bezuinigingen op kunst en cultuur, De Kring in deze tijd juist heel erg nodig. De sociëteit zet zich in om een samenkomst te faciliteren tussen verschillende disciplines en verschillende generaties. Zo kunnen jong en oud uit de wetenschap- en cultuursector elkaar op informele manier treffen.
Toch staat dit idee van een ontmoetingsplek zijn, haaks op de exclusiviteit waar De Kring graag mee te koop loopt. Lid worden van De Kring vereist een flink aantal stappen. Zo moet je affiniteit hebben met kunst, cultuur of wetenschap en officieel ‘een der schone kunsten of wetenschap’ beoefenen. Vervolgens moet je als aspirant-lid voorgedragen worden door twee Kringleden waarna er een ‘voorhangperiode’ volgt van drie weken waarin leden bezwaar kunnen maken tegen jouw lidmaatschap. Als dat allemaal goed gaat, is het wachten op het oordeel van de ballotagecommissie die een eindadvies aan het bestuur van de sociëteit geeft. Dan is er natuurlijk nog het lidmaatschapsgeld wat een kringlid jaarlijks zo’n 580 euro kost. Volgens Kampschuur is de exclusiviteit nodig om ervoor te zorgen dat De Kring niet uit zijn voegen barst en om de verbinding, die De Kring volgens haar zo eigen maakt, in stand te houden. De slogan van sociëteit – ‘Een plek die juist niet voor iedereen is. Maar misschien wel voor jou’ – laat volgens haar precies zien wat De Kring is en waar ze voor staat. ‘De exclusiviteit is nodig om de kaders van kunst, cultuur en wetenschap te bewaken, anders is het een openbare kroeg.’ Volgens Kampschuur is de geslotenheid essentieel, ‘de exclusiviteit is deel van het bestaansrecht van De Kring.’
Een stagnerend ledenaantal heeft de vereniging echter geforceerd haar deuren wat meer open te zetten. In 2023 heeft De Kring het initiatief Op Een Kier gestart om zo ‘aan de mensen terug te geven en mensen De Kring te laten leren kennen.’ Hierdoor is er nu bepaalde programmering openbaar voor iedereen en kunnen niet-Kringleden voor geselecteerde evenementen een kaartje kopen om te komen feesten op de sociëteit. Helaas zijn deze feesten niet meer wat ze vroeger waren. Er is nog steeds een telefoonverbod, een tutoyeer-beleid en goedkope alcohol, maar het feestgedruis is afgezwakt. Volgens Kampschuur is dat geen probleem, die reputatie mag in het verleden blijven. ‘Van mij hoeven we niet meer rollend en vechtend van de trap af te vallen.’ De directeur beschrijft hoe De Kring zich nu meer richt op de inhoud. ‘Zuipen en gezelligheid’ gebeurt nog steeds maar is meer een bijproduct van het samen zijn.
De Kring is en blijft de komende tijd een hub voor de Nederlandse culturele elite. Ondanks de befaamde gezelligheid en geschiedenis die nog fier overeind staan, lijken ook de culturele evenementen niet achter te blijven. Met een bijna dagelijkse programmering vol talkshows, concerten en lezingen probeert De Kring aan haar culturele trekken te komen. Wel zijn de feesten een vaste prik die niet snel verdwijnen. Waar anders, zo zegt Kampschuur, kan je dansen als je ouder bent dan 45? ‘Dat kan hier: op De Kring.’
Tekst Hannah Born, beeld Ieke Meijer
Babel Magazine 