De Koreaanse Golf

Halverwege de 20e eeuw lag Zuid-Korea op haar knieën. Een bloedige strijd met de noordelijke helft van het Koreaanse schiereiland had de economie verwoest, miljoenen families waren van elkaar gescheiden door de splitsing tussen Noord en Zuid en meer dan tien procent van de bevolking was dood. Zuid-Korea leek gebroken. Inmiddels heeft het land de rug meer dan gerecht. De afgelopen jaren heeft Zuid-Korea de Westerse wereld veroverd met een wel heel bijzonder fenomeen: K-pop. Een exploratie van hoe en waarom.

Tekst: Elke Cremers & Danielle Kliwon // Beeld: Winonah van den Bosch

De Koreaanse popcultuur vindt haar oorsprong in de meest duistere dagen van het land: de Koreaanse oorlog. Tijdens de oorlog maakten de Zuid-Koreanen kennis met Amerikaanse popmuziek, meegebracht door de Amerikaanse soldaten die in het land verbleven. Dit was de eerste keer dat de Koreaanse en Westerse cultuur écht met elkaar in aanraking kwamen. Al snel begon traditionele Koreaanse muziek – zoals changga, de Koreaanse variant van smartlappen – geamerikaniseerde vormen aan te nemen, aanvankelijk om de Amerikaanse soldaten te plezieren. Dit was de eerste stap naar het ontstaan van K-pop. Naarmate de Amerikaanse invloed groeide, werden kapitalisme en commercialisme steeds belangrijker in Zuid-Korea. Deze schifting en verandering van cultuur leidde tot het ontstaan van een hybride muziekvorm, die zowel traditionele Koreaanse waarden als Westerse invloed combineerde. De rockband Add4 was het Koreaanse antwoord op de Beatles, en de Kim Sisters, die hun carrière begonnen met het zingen van countrymuziek voor de Amerikaanse legertroepen in Korea, gingen zelfs de grens over en traden meer dan twintig keer op in Las Vegas. De Gouden Eeuw van Koreaanse popmuziek was aangebroken, maar hier zou snel een einde aan komen.

In 1963 werd Park Chung-hee gekozen tot president van Zuid-Korea. Hij was geen fan van de Westerse invloed in zijn land. Chung-hee verlangde terug naar traditionele Koreaanse waarden en sloeg de opkomende Koreaanse popcultuur met harde hand neer. Honderden nummers werden verboden. Ze zouden ‘ongezond’ zijn voor de bevolking. Alles dat ook maar een Westers tintje had, werd nauwlettend gevolgd en kon rekenen op kritisch onderzoek. Zo werden jongeren met ‘Amerikaanse kapsels’ gearresteerd en gedwongen hun hoofden kaal te scheren. Korea ging van de Gouden Eeuw naar de donkere middeleeuwen. 

Na het overlijden van Chung-hee kwam er meer ruimte voor Westerse invloeden in Korea. Het zou echter nog tot de jaren 90 duren voordat de Koreaanse popcultuur, zoals die na de Koreaanse oorlog was ontstaan, weer zou herleven, ditmaal in de vorm van het pop trio Seo Taiji and Boys. De Koreaanse media noemden hen de ‘nieuwe Kim Sisters, een halve eeuw later met baggy broeken’. Ze combineerden Westerse muziek met Zuid-Koreaanse stijl, iets dat sinds het bewind van Chung-hee niet tot nauwelijks was gebeurd. Seo Taiji and Boys speelden met cultuur en genre. Ze creëerden een Koreaanse vorm van gangsterrap, fuseerden volksmuziek met metal en gebruikten rock om hun ideaal van een verenigd Noord- en Zuid-Korea te verspreiden. De jongens waren immens succesvol en maakten de weg vrij voor andere artiesten om hun voorbeeld te volgen. Ze waren eigenhandig verantwoordelijk voor de verrijzing van de hybride Koreaanse popcultuur en luidden het begin van K-pop in. 

 

De blik op nu: de explosie van K-pop

Nu K-pop ook steeds populairder wordt in de Westerse wereld, is het wel duidelijk dat er een wisselwerking van invloeden gaande is. Niet alleen heeft K-pop veel invloeden overgenomen uit de Westerse muziekwereld, K-pop heeft momenteel zelf veel invloed op de manier waarop muziek in het Westen tot stand komt. De blik waarmee Westerse media kijken naar K-pop is daarom de afgelopen jaren flink veranderd: het ging van een afgeschreven, onbelangrijk genre naar een geldpaardje voor de Westerse muziekindustrie. Twee vragen resteren: Hoe explodeerde K-pop in het Westen en op welke manieren probeert de Westerse muziekindustrie op het succes van dit viral genre in te spelen?

 

Het succes van BTS

Eén van de grootse K-popinvloeden van dit moment is de groep BTS, die bestaat uit zeven leden en in 2013 bij het Zuid-Koreaanse BigHit Entertainment debuteerde. Veel Westerse media noemen de populaire groep dé reden waarom K-pop geëxplodeerd is in het Westen, maar wat maakt de groep zo bijzonder dat niemand aan hen kan tippen? Fans denken dat het aan hun ‘unieke verhaal’ ligt: een onbelangrijke groep van een onbelangrijk bedrijf vocht zich door het produceren van kwalitatief goede muziek (met een mooie boodschap) naar de top. Een echte underdog dus. Dit is ook juist de formule die fans naar de groep toetrekt, want wie wil er nu niet de underdog toejuichen?

Dat de groep goede muziek produceert met een positieve boodschap, wordt duidelijk door de vele vertalingen – van fans en van professionele bedrijven – die er van de songteksten gemaakt worden. Hebben fans echter nog last van de taalbarrière? Veel van hen zeggen van niet, zoals de 25-jarige Valerie in een artikel van Vice: ‘I don’t think language adds a barrier. It just adds another layer of cultural significance in my eyes. It made me realise what affect language has on music —do I need to understand what’s been said to enjoy it? I realise I don’t.’ Door de groeiende liefde voor K-pop is de interesse in de Koreaanse taal ook gegroeid, wat duidt op een wisselwerking. K-pop heeft gezorgd voor interesse in de Koreaanse cultuur in het algemeen, wat alleen maar als iets positiefs kan worden gezien dat mede teweeg is gebracht door het explosieve succes van BTS.

 

Meeliften op het succes

Het is belangrijk om BTS te noemen wanneer we het hebben over de huidige invloeden van K-pop op het Westen – en met name de Westerse muziekindustrie – omdat BTS verreweg het populairst is op dit moment. Het Westen zag deze populariteit en vroeg zich af: hoe kunnen wij op dit succes meeliften? Het eerste antwoord op die vraag is uiteraard samenwerkingen. Van The Chainsmokers tot Halsey, Westerse artiesten staan te springen om met succesvolle K-popartiesten als BTS samen te werken.  Overigens vinden deze samenwerkingen, gezien het succes van BTS, ook plaats met andere K-popartiesten. In 2018 bracht K-popgroep Blackpink bijvoorbeeld een nummer uit met artiest Dua Lipa. Het Westen staat te popelen om met dit nieuwe succesverhaal mee te schrijven, maar ook K-popartiesten staan te springen om in het Westen door te breken. Er is dus sprake van tweerichtingsverkeer.

Daarnaast is er nog de unieke manier waarop K-popalbums worden verkocht. In het Westen is het normaal dat je als consument één album bestelt. Maar de K-popindustrie speelt het slim en verzon een aanpak die de winstmarge flink omhoog zou krikken. Namelijk: het produceren van meerdere versies van één album, met verschillende foto’s van de leden van de groep, stickers, posters, noem het maar op. Iedere versie was uniek, waardoor de fan wel gedwongen werd om alle versies te kopen. Hoewel dit enigszins aanwezig was in de muziekindustrie in de Verenigde Staten, werd het door het succes van K-pop steeds vaker gekopieerd. Een van de eerste artiesten die deze techniek toepaste was Taylor Swift met haar album Lover uit 2019. Haar bedrijf produceerde vier versies, waarbij elk een unieke poster én unieke dagboekstukken bevatte die door Swift zelf waren geschreven. Maar ook de boyband Jonas Brothers kozen ervoor om hun nieuwe lp Happiness Begins te produceren in meerdere versies met verschillende kleuren en foto’s van de leden. Een trend is geboren.

 

K-pop in het Westen

Het succes van K-pop nam in het Westen ook de vorm aan van een evenement: KCON. KCON is een jaarlijks muziekfestival dat in het teken staat van Koreaanse cultuur maar vooral draait om de K-popartiesten die er optreden. Het evenement werd in 2012 voor het eerst in de Verenigde Staten gehouden, toen K-pop nog in de wieg lag in het Westen na de kennismaking met Psy (met zijn hit ‘Gangnam Style’). Vijf jaar later was het evenement zo populair dat er meer dan 100.000 bezoekers werden getrokken. Het blad The Rolling Stone linkt het succes van het evenement aan de explosie van K-pop: het groeide in een oogwenk van een niche tot een biljoenenindustrie. Dat K-pop de Westerse muziekwereld eveneens beïnvloedt op het gebied van evenementen als KCON, maar ook prijsuitreikingen als de Grammy’s of de Billboard Awards waar K-popartiesten worden uitgenodigd om de kijkcijfers te stimuleren, is daarom geen verrassing.

Hoewel Westerse artiesten nog niet in het Koreaans zijn gaan zingen om mee te liften op het alsmaar groeiende succes van K-pop, is het duidelijk dat er een wisselwerking gaande is. Maar of deze wisselwerking standhoudt, is nog maar de vraag. Is K-pop een eendagsvlieg of een hype die het Westen niet meer loslaat? Aan de explosieve groei te zien, lijkt het alsof K-pop niet van plan is zijn grip op het Westen los te laten en dat realiseert de muziekindustrie zich ook. Dat ze daarom nu allemaal staan te springen om mee te liften met K-pop of het te kopiëren toont aan dat K-pop een genre is om in de gaten te houden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s