Keihard knokken in de media-industrie met Samya Hafsaoui en Manju Reijmer

Beiden volgden ze een opleiding om in de media terecht te komen.
Beiden ondervonden ze echter ook dat de mediawereld veel meer is
dan waar universiteiten je voor opleiden. Samya Hafsaoui (25) en Manju
Reijmer (29) zijn inmiddels succesvolle jonge mediamakers die genieten van
hun werk, maar ze legden een lange en soms moeizame weg af om daar te
komen. Babel sprak met hen over een carrière in de Nederlandse media,
maar ook over de schone schijn binnen de industrie.

Tekst: Maryse Boonstra & Danielle Kliwon // Beeld: Danielle Kliwon
samya-2
manju

‘Je krijgt geen baan in de media door een mediaopleiding,’ valt Samya maar meteen met de deur in huis. Zelf studeerde ze Media, Kunst, Design en Architectuur aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Via de BNNVARA Academy ging ze aan de slag bij Yung DWDD, maakte ze items als De Taxi Terug en interviewde ze grote namen, waaronder Billie Eilish en Emilia Clarke. Inmiddels is ze een van de honderd in het zangprogramma All Together Now en is onlangs haar eerste zelfgeschreven verhaal uitgekomen.

Samya is een ware duizendpoot, maar dat wijt ze niet aan haar brede opleiding. ‘Ik ben vanuit mezelf stages gaan zoeken. De universiteit stimuleert geen stages, wat ik nog steeds heel raar vind. Vooral als je iets met media doet.’ Ze benoemt de nog altijd duidelijke afstand tussen universiteiten en de arbeidsmarkt. ‘Natuurlijk zijn we academici, we zijn wetenschappers, maar je bent een betere filmrecensent als je een keer op een set bent geweest. Voor mij was het echt een no-brainer dat ik stages moest gaan regelen. Ik wilde een baan.’

Schrijver en scenarist Manju beschrijft een soortgelijke ervaring. Hij studeerde journalistiek in Zwolle en volgde een cursus voor screenwriters in Los Angeles. Vandaag de dag volgt hij nog een master Sociologie. Studeren is echter allang niet meer de prioriteit. Manju is namelijk het brein achter succesvolle webseries De slet van 6VWO en Vakkenvullers. ‘Journalistiek heeft me misschien geholpen om gestructureerder te schrijven en mijn master Sociologie helpt me om scenario’s in een bredere maatschappelijke context te plaatsen, maar met talent alleen krijg je nog geen baan.’ Ook hij onderschrijft het belang van stages. Vijf jaar lang werkte hij als assistent bij diverse producties en bouwde daarmee zijn netwerk op. Zijn huidige positie als schrijver van de populaire webseries noemt hij echter ook een kwestie van toeval. ‘Vanwege het beperkte budget voor webseries zochten ze een goedkope schrijver, dus niet iemand van de filmacademie. Door mijn netwerk kwamen ze bij mij terecht.’

‘Dat is dan toch geen toeval’, brengt Samya ertegenin. ‘Dat netwerk heb jij zelf met veel pijn en moeite opgebouwd.’ Manju lacht. ‘Dat is waar. En nog wel zonder de zoon te zijn van een of andere regisseur.’

Twee seconden op een borrel

Als familielid van een bekend of succesvol persoon is het een stuk makkelijker om op sleutelposities terecht te komen, merken ze op. In de mediawereld hangt het allemaal af van wie je kent. ‘Het is een vreemd hiërarchische wereld, waar iedereen altijd een soort zakelijk-casual toontje aanslaat, maar je nooit te casual mag worden’, legt Samya uit. ‘Iedereen doet eigenlijk altijd alsof je beste vrienden bent, terwijl je die persoon misschien één keer eerder hebt gezien’, voegt Manju toe. Volgens hen werkt het in essentie net als in elke andere bedrijfstak: Ken je de juiste mensen, dan kom je op de juiste posities. Om dat klaar te spelen zul je altijd moeten borrelen en netwerken. ‘Het is wel stressvol,’ zo stelt ook Samya. ‘Dan geef je iemand een hand en denk je bij jezelf: Mijn gehele carrière hangt af van deze twee seconden op een borrel.’

Mediafuncties zijn ook niet de banen waarvoor je zomaar solliciteert. ‘Je imago is eigenlijk altijd je sollicitatie’, meent Manju. Het schrijnende hieraan vindt hij dat goed genoeg zijn in deze wereld nooit voldoende is. ‘Je ziet het aan acteurs als Marwan Kenzari. Inmiddels internationaal bekend door zijn rol als Jafar in Aladdin. Hij was een van de beste acteurs die dit land kende en nog kon hij hier nauwelijks de hoofdrollen krijgen. Met hard werken alleen kom je er niet. Ze kiezen altijd iemand uit hun netwerk die slechter is dan jij, in plaats van de gekwalificeerde onbekende.’

samya-3

 ‘Spreken jullie Nederlands?’

Dat hard werk alleen niet altijd voldoende is, weten Samya en Manju ook. Manju is ervan overtuigd dat ze bepaalde functies nooit zullen bekleden vanwege hun afkomst; Samya denkt dat het systeem het moeilijker maakt om daar te komen, maar ziet het nog wel gebeuren. Diversiteit is vandaag de dag vaak een hot topic op de werkvloer en bedrijven proberen er alles aan te doen om niet beschuldigd te worden van discriminatie. ‘Je moet altijd goed zijn in wat je doet natuurlijk, maar als persoon van kleur al helemaal. Anders zegt iedereen dat je daar alleen maar zit omdát je een persoon van kleur bent’, is Samya’s ervaring. Manju, van origine Sri Lankaans, deelt dat gevoel. ‘Ik werkte me vier jaar lang uit de naad om een stage te kunnen lopen. Toen ik tijdelijk naar Los Angeles ging, werd ik vervangen door een witte man die ergens in een advocatenkantoor werkte en toevallig de producer kende. Hij wilde het ook wel eens proberen, dat scriptschrijven.’

De mediawereld heeft op het gebied van diversiteit nog een lange weg te gaan. Diversiteit wordt nog altijd benaderd als een hokje dat moet worden afgevinkt, in plaats van een broodnodige maatschappelijke ontwikkeling. Samya refereert naar een tweet die het probleem goed belicht. ‘Op Twitter zei iemand dat men vaak denkt dat diversiteit een 50/50-verdeling is. Ze zetten in de productie in op 50 procent witte mensen en 50 procent elke andere nationaliteit die er is. Ik zou bijvoorbeeld niet in een show kunnen zitten met Nisrine Sahla, de briljante journaliste achter NOS Stories. Ze vragen vrijwel nooit twee mensen met dezelfde afkomst.’

Toen Samya met Nisrine te gast was bij het Televiziergala hulden ze zich in mooie, traditionele Marokkaanse jurken. De reactie van een van de aanwezigen liet de mediawereld op haar lelijkst zien. ‘Wat doen jullie hier?’ en ‘Spreken jullie Nederlands?’ werd hen gevraagd. ‘Nisrine heeft het gros van dat gesprek opgevangen. Ik begin daar niet eens meer aan.’

manju-2

Kledingstuk

Ook in de producten die ze maken komt het kromme diversiteitsdenken terug. ‘Je wordt eigenlijk altijd in een politiek hokje gedrukt, of je dat nou wil of niet’, vertelt Samya. ‘Als wij samen een productie zouden maken, is het gelijk een allochtonenproductie’, vult Manju aan. ‘Dan moet het gaan over achterstandswijken of criminaliteit’. Samya knikt instemmend: ‘Terwijl we zo veel meer zijn dan dat, maar ik draag nu eenmaal een hoofddoek. Ik wil niet dat al mijn ideeën worden gereduceerd tot een kledingstuk.’

Dat dat nog altijd gebeurt, blijkt uit een opmerking van een van haar vorige werkgevers: ‘Dat soort dingen hoor je nog steeds: “Wat fijn dat we iemand met een hoofddoek in het team hebben.” Daarmee haalt iemand je harde werken compleet onderuit. Alsof het dragen van een hoofddoek het enige is dat mij definieert.’

Manju is cynisch als het aankomt op verandering in deze wereld. ‘In Nederland regeert nog altijd een soort onwil om écht diversiteit te bereiken. Mocromaffia was een gigantisch succes, maar moet per se een Daan Schuurmans hebben. Dat is eigenlijk te gênant voor woorden.’ Volgens Samya en Manju worden veel stereotyperingen bewust in stand gehouden. ‘Het Marokkaanse jongetje moet vmbo-t doen, want mensen zouden dat makkelijker slikken. Wie denk je dat dit slikt?’ vraagt Samya zich af. Eigenlijk vindt Manju dat al te doordacht. Volgens hem worden die stereotyperingen niet in stand gehouden omdat ze makkelijker te slikken zijn voor de kijker, maar voor de producenten. ‘Als ik bepaalde Netflixseries opnoem ter inspiratie, krijg ik al snel terug dat die te “vooruitstrevend” zijn.’

 Gouden Kalf

Streamingsdiensten zoals Netflix zijn echter razend populair bij jongeren. Een doelgroep die Nederlandse mediamakers maar moeilijk lijken te bereiken. Dit heeft volgens Samya te maken met hoe er met de doelgroep omgesprongen wordt: ‘Het inlevingsvermogen van de kijker wordt onderschat. Ik kan als moslima ook Singel 39 of Het Verlangen kijken. Dan haak ik niet af omdat het te moeilijk is dat er niemand in zit die “op mij lijkt”’. Streamingsplatformen als HBO en Netflix laten ons met steeds meer buitenlandse series kennismaken. ‘Gigantisch veel mensen kijken Koreaanse drama’s. Het is echt niet dat ze er spontaan niks van begrijpen, omdat er geen Nederlanders in spelen. Waarom zouden mensen van kleur zich constant in anderen kunnen inleven, maar witte mensen niet?’

Het eerste seizoen van Manju’s webserie Vakkenvullers trok ruim 800.000 kijkers. Moeite met het bereiken van de doelgroep heeft hij dan ook allerminst. ‘Voldoening krijg ik uit de reacties van de doelgroep, niet van recensenten. Ik hoef geen Gouden Kalf, dat is niet waar mijn focus ligt.’ Juist de jongerendoelgroep wordt nog altijd onderschat, vindt hij. ‘Je kan daar zoveel bereiken, maar er is geen respect voor de doelgroep. Iedereen zegt dat ze moeilijk te bereiken zijn, maar dat is niet waar. Er wordt gewoon neerbuigend over ze gedaan en daar prikken ze doorheen.’ Daar zit ook een zelfdestructief element aan, vindt Manju. ‘Wanneer je iets maakt dat recensenten pleziert, stopt je doelgroep met kijken. Dat wordt dan op de jongeren afgeschoven. Die zouden niet weten wat kwaliteit is.’

Iets maken om anderen te plezieren is er allang niet meer bij. Hoewel Manju nog vaak de vraag krijgt of hij niet aan volwaardige drama’s of grote bioscoopproducties wil meewerken, ligt daar niet zijn hart. ‘Ik zit goed waar ik zit. Hier heb ik een bepaalde vrijheid en de mensen die nu kijken zijn ook de mensen waar het voor is bedoeld. Dat “aanzien” van grote producties jaag ik niet na.’ Volgens Manju is dat aanzien ook maar leeg. ‘Je krijgt een Gouden Film wanneer je meer dan 100.000 bezoekers trekt. Daar wordt heel plechtig over gedaan, maar weet je hoe ze die bezoekers garanderen? Een kortingsactie in samenwerking met de Telegraaf. Ik moet het dan wel zonder champagne doen, maar mijn kijkers kijken tenminste echt.’

 3 op Reis

Werken in de media is voor veel mensen nog altijd een droomcarrière. Toen Samya nog bij BNNVARA zat, merkte ze bij de audities dat jongeren met een soort twinkeling in hun ogen binnenkwamen. ‘Die waren goed met presentaties op school en wilden wel 3 op Reis presenteren. Zij wilden reizen en de wereld zien. In de realiteit ben je keihard aan het werk en is er amper tijd om de plek zelf te ontdekken. De realiteit is dat je vliegtuigstoel te klein is, je in de vrieskou staat te presenteren en bij thuiskomst heel Twitter over je heen krijgt omdat je snoepreisjes maakt van belastinggeld.’ Toch snapt ze de romantisering achter het vakgebied wel: ‘Wat is media zonder illusie?’

Ondanks dat die illusie op Manyu en Samya niet meer van toepassing is, zijn ze nog altijd gepassioneerd over hun werk en doen ze eigenlijk niets liever. ‘Op de verjaardag van mijn nichtje kwam een van haar vriendinnen naar me toe om te vertellen hoe tof ze De Slet van 6VWO vond, dat maakte echt mijn dag. Dan weet ik waar ik het voor doe,’ vertelt Manju.

Manju is inmiddels bezig met het nieuwe seizoen van Vakkenvullers en Samya vervult haar schrijversdroom in de vorm van een bicultureel liefdesverhaal. Het zijn projecten waar ze enthousiast over zijn en hun creatieve ei in kwijt kunnen. De liefde voor hun werk maakt ze misschien zelfs gedrevener om veranderingen teweeg te brengen. ‘Ik wil blijven doen wat ik doe: dingen maken voor de mensen die anders over het hoofd worden gezien, en daarmee hopelijk een weg banen voor de mensen na mij,’ vertelt Manju. Samya creëert vooruitgang vanuit haar eigen netwerk. ‘Ik voel me af en toe net Oprah: “Jij krijgt een baan, en jij krijgt een baan!”’

Samya: ‘Ik vind het nog steeds fantastisch wat ik doe, ik maak zoveel mooie dingen. Er blijven mensen die nooit kwaliteit in mij kunnen zien vanwege hun eigen referentiekader. Dat is pijnlijk, maar ik ga mijn eigen successen vieren en dat niet reduceren tot mijn afkomst.’

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s