’s Zomers lig ik liever op het strand met een boek dan dat ik naar een filmhuis ga. Behalve de onplezante ervaring van twee uur in een broeierige filmzaal doorbrengen, heeft dat ook te maken met het feit dat zomerfilms tot een aantal jaar geleden totaal niet in mijn vizier lagen. Verliefd op Ibiza zou waarschijnlijk het eerste voorbeeld zijn dat me te binnen schoot.
De afgelopen jaren kwam hier verandering in. Ik gok dat dat komt doordat er recentelijk een specifiek soort zomerfilm in zwang is geraakt: de vakantiefilm over complexe kind-ouderrelaties. Kijk maar naar de grote hit Aftersun (2022), maar ook The Lost Daughter (2021) en Kyuka: Before Summer’s End (2024). Het is een soort film die mijn nostalgische kant aanspreekt: fel, broeierig, klef en duister tegelijkertijd.
Een film die zeker in dit straatje past is Hot Milk (2025), een coming-of-age film geregisseerd door de Britse Rebecca Lenkiewicz, gebaseerd op de gelijknamige roman van Deborah Levy. Sofia (Emma Mackey) reist samen met haar moeder Rose (Fiona Shaw) af naar de Spaanse kust voor een peperdure behandeling van de mysterieuze ziekte die Rose al jaren teistert: een aandoening waardoor ze, zonder enige lichamelijke aanleiding, niet meer kan lopen. Sofia is een ‘endless student of anthropology’, zoals Rose het stelt; ze heeft haar studie voor onbepaalde tijd stilgezet om voor haar moeder te zorgen.
Sofia spendeert haar tijd op het strand, wachtend tot haar moeder klaar is met haar behandeling en mijmerend over haar antropologische onderzoek. Dan komt ze Ingrid (Vicky Krieps) tegen, in een droomachtige scène waarin ze als een soort Amazone op een paard over het strand galoppeert, gereed om Sofia uit haar burgerlijke leven te sleuren. Ingrid intrigeert haar, door haar eigenzinnige, bohemiaanse wijze van leven, maar frustreert haar ook, vooral omdat Ingrid niet op kan houden alle mannen in haar buurt te zoenen. Daarmee roept ze ook iets rebels op in Sofia, die zich onder de brandende zon langzaam los begint te weken van haar behoeftige moeder.
Door de film heen liggen de metaforen er soms wat dik bovenop, bijvoorbeeld het schelle blaffen van de hond die dag en nacht aan het dak van de buren geketend is. Voor de onoplettende kijker voegt Rose toe: ‘I’d rather be dead, wouldn’t you? Than shackled.’ Subtiel is anders. Maar ondanks de wat stroeve beeldtaal en dialoog, verbeeldt de film iets wat ik zelden zie op het witte doek: mystiek rond het lichaam.
Het is namelijk onduidelijk wat er precies met Rose aan de hand is. Is het een complexe lichamelijke ziekte? Is het een psychologisch geïnduceerde traumareactie? Is het simpelweg verlatingsangst? De film geeft hier geen antwoord op. In een tijd waarin we het lichaam volledig denken te kennen, waarin we het aan de wetenschap hebben onderworpen, onthult Hot Milk de façade achter al die vermeende kennis. Rose’s lichaam laat zich niet duiden, het lichaam blijft een mysterieuze plek.
Zelfs de climactische scène waarin Sofia haar moeder over de kade ziet lopen, een moment dat alles zou kunnen verklaren, is geen onthulling over Rose’s conditie. Het is veeleer een doorbraak in Sofia’s psyche. Ze weigert zich nog langer te onderwerpen aan Rose’s grillen. ‘You have to embrace life. You can’t just endure it’, zegt Sofia in de slotscène, voordat ze Rose in haar rolstoel midden op de weg achterlaat, recht voor een naderende vrachtwagen.
De keuze die ze haar moeder voorschotelt is niet zozeer een kwestie van opstaan en weglopen, of sterven – Rose zou ook in haar rolstoel kunnen ontsnappen – maar eerder een kwestie van actief voor het leven kiezen of niet. Een keuze die Sofia voor haarzelf al gemaakt heeft.
Tegelijkertijd is het een prachtige film vol zomerse sfeerbeelden: de close-ups van bezwete huid, Sofia’s garderobe van linnen jurken en blouses. En dan is er de reusachtige watermeloen die Sofia koopt bij een kraampje langs de weg, om deze vervolgens de hele dag langs het strand mee te zeulen. Als dat geen vakantie is, weet ik het ook niet meer.
Tekst Yosha Voesenek, beeld Norah Sanders
Babel Magazine 