Tekst door Tamar Smalbrugge, beeld door Norah Sanders
Mijn Pinterest staat er vol mee: verlovings- en trouwringen. Deze digitale fascinatie blijkt deel van een veel ouder verhaal. Van het Oude Egypte tot hedendaagse marketingcampagnes: de trouwring heeft een lange reis door de tijd gemaakt. Maar hoe werd een ooit eenvoudig sieraad van riet en ivoor een wereldwijd gouden traditie?
In mijn eerste week in Caïro van mijn vier maanden uitwisseling heb ik de klassieke toeristengriep te pakken. Terwijl mijn medestudenten hier hun eerste lesweek aan het Nederlands Vlaams Instituut Caïro achter de rug hebben, lig ik gekluisterd aan bed op Pinterest te doomscrollen. Op mijn verkenningspagina vallen mij – naast zeer knappe vrouwen met grote krulspelden in hun haar, de gekste yogaposes, en esthetisch uitziende studiesessies – vooral de prachtige verlovings- en trouwringen op. Of Pinterest bewust hopeloos romantische meiden als doelwit neemt voor deze content, of dat het mijn eigen schuld is dat ik op deze prachtplaatjes klik en ze opsla in mijn tientallen mapjes weet ik niet; op Pinterest lijkt er in ieder geval geen ontsnappen aan. Ik moet zeggen dat ik – ondanks smoorverliefd te zijn op mijn vriend – nog niet aan trouwen, maar soms wel al aan die ring denk.
De ringen op mijn Pinterest zijn vrijwel allemaal van goud met een diamant. Dit lijkt nu vanzelfsprekend, maar de allereerste trouwringen werden gemaakt van gevlochten riet, hennep of leer. Deze oudste trouwringen stammen uit het Oude Egypte, rond 3000 BCE. Egyptenaren geloofden dat de cirkel een symbool was van eeuwigheid en oneindige liefde: een mooi idee dat de maatschappij nog steeds met trouwringen associeert. Hoewel de eerste ringen uit eenvoudige en vergankelijke materialen bestonden, evolueerde de traditie al snel. Niet veel later kwamen de Egyptenaren met ringen van bot en ivoor. Dat slijt toch minder snel van je vinger af dan een rieten ringetje. Hoe duurzamer het materiaal, hoe groter de liefde en toewijding. Uiteindelijk werden de ringen goud. Echter, in het huidige Egypte zie je niet snel heren met een gouden ring. De islam is hier al eeuwen de dominante religie en goud is volgens de Hadith, de overleveringen van de profeet Mohammed, verboden voor mannen. In plaats daarvan zul je ze eerder ringen van zilver of een ander metaal zien dragen.
Voor vrouwen geldt dit verbod overduidelijk niet: als je door de straten van downtown Caïro loopt zal het je opvallen dat je de ene na de andere juwelierszaak ziet, soms met een groepje vriendinnen smachtend voor het raam. Misschien fantaseren zij wel over hun Dibla. Deze verlovings- en trouwring speelt een zeer belangrijke rol in Egyptische trouwtradities (en is dus bijna altijd van goud). De Dibla wordt zowel door mannen als vrouwen gedragen en staat symbool voor de belofte om te trouwen. Ik heb me door Egyptenaren laten vertellen dat vrouwen de verlovingsring aan de rechterhand dragen, en deze na het huwelijk naar hun linkerhand verplaatsen. De oude Egyptenaren droegen de ring aan de vierde vinger van de linkerhand, omdat men dacht dat daar een ader direct naar het hart liep. Hoewel deze anatomische bewering later – helaas voor de romantici onder ons – is ontkracht, bleef het gebruik bestaan en is het vandaag de dag nog steeds een wereldwijde traditie.
Hoewel de trouwring zijn oorsprong in Egypte vond, stopte de reis daar niet. Door de eeuwen heen verspreidde de traditie zich over de wereld, waarbij verschillende culturen hun eigen draai gaven aan de ring. Vandaag de dag is die in Egypte bedachte trouwring nog steeds een wereldwijd fenomeen. Maar hoe is dit zo gekomen? Toen de Romeinen hun rijk uitbreidden en veel Egyptische gebruiken overnamen, namen ze ook het idee van de verlovingsring mee. Hun ringen van ijzer hadden alleen meer weg van een haast zakelijk contract tussen man en vrouw dan van diepe uitputtende liefde. Pas later, rond de derde eeuw, begonnen Romeinse vrouwen als statussymbool gouden ringen te dragen. Nog steeds niet super romantisch. Toen het christendom zich in de vierde eeuw verspreidde in Europa, werd de trouwring steeds meer een religieus symbool. Pas in de late middeleeuwen in Engeland en Duitsland begon de romantiek weer echt te borrelen, toen de traditie van ringen met inscripties als teken van liefde en trouw groeide. Maar zelfs tot de 19e eeuw was in het westen een verlovingsring niet vanzelfsprekend – en een verlovingsring met diamant al helemaal niet.
Dus hoe komen die glimmende dingen dan toch op mijn Pinterest terecht? De populariteit van diamanten kwam pas in de 20e eeuw, dankzij een zeer succesvolle marketingcampagne. In de jaren ’30 zat het diamantbedrijf De Beers met een overschot aan diamanten. Daar wilden ze iets mee. Het liefst verkopen, voor veel geld. Maar je hoeft geen geleerde econoom te zijn om te weten dat als een product in overvloed is, de waarde daalt en de winst minimaal blijft. Met de slogan A Diamond is Forever zette De Beers Hollywood in om de diamanten verlovingsring als ultieme romantische traditie te positioneren. Dat dit zo succesvol zou zijn hadden ze zelf vast nooit bedacht. Films, tijdschriften en reclamecampagnes verspreidden het idee dat echte liefde alleen met een diamant bezegeld kon worden. En tegenwoordig is voor velen een verlovingsring zonder diamant haast ondenkbaar geworden.
Als ik denk aan de prachtige verhalen die ik in Egypte tegenkom, concludeer ik dat het willen van die perfecte ring dus helemaal geen oppervlakkige wens is. Het is een diep geworteld menselijk instinct, een echo van duizenden jaren oude tradities die zich op slimme wijze via Pinterest een weg baant naar mijn fantasieën. Maar als ik denk aan die suffe slogan van De Beers verwatert dat romantische beeld weer. Toch ben ik nog lang niet moe van ringen verzamelen op Pinterest. Voor nu blijft het nog even bij plaatjes kijken. Dat is immers een stuk beter voor mijn portemonnee dan alle juweliers in downtown Cairo aflopen.
Babel Magazine 