Elke maand ondergaan miljarden mensen een hormonale achtbaan die hun lichaam, emoties en snackvoorkeuren volledig overneemt. Laten we deze cyclus eindelijk fatsoenlijk in kaart brengen zodat je voortaan beter voorbereid bent op dit maandelijkse drama.
Als mens heb je meer dan genoeg dagelijkse uitdagingen. De opwarming van de aarde, appels die inmiddels 4 euro per kilo kosten, het Nederlandse weer, dreigende oorlogen en het eeuwige dilemma of je nou wel of niet de was moet doen vandaag. Alsof dat nog niet genoeg is, krijgen mensen met een baarmoeder er nog een extra uitdaging bij: de hormooncyclus.
Dit is misschien wel een van de belangrijkste processen in het lichaam, en toch weten de meeste mensen er schrikbarend weinig van. Dan heb ik het niet alleen over mannen, die zich elke maand afvragen waarom hun vriendin ineens ‘raar doet’. Ook veel vrouwen hebben geen flauw idee wat er precies van binnen gebeurt. Hoogste tijd dus om deze, toch wel redelijk belangrijke, cyclus eens wat beter te bekijken.
CODE ROOD
We beginnen met het dramatische hoogtepunt: de menstruatiefase, de enige tijd wanneer iemand een week kan bloeden zonder dood te gaan. Best wel badass als je erover nadenkt, toch? De eerste menstruatie komt meestal rond het dertiende levensjaar, de laatste ergens rond het tweeënvijftigste. Dat elke maand, min een eventueel aantal maanden zwangerschap, komt dat dus neer op zo’n 400 tot 450 menstruaties in een heel leven. Dat zijn dus een hele hoop tampons, maandverbandjes en chocoladerepen.
Een menstruatie komt nooit op het gewenste moment. Hij is óf 3 dagen te vroeg, net als je die nieuwe witte broek hebt aangetrokken omdat je dacht dat het nog even zou duren, óf 3 dagen te laat waardoor je serieus gaat twijfelen of je misschien toch zwanger bent – ook al is handenschudden het meest intieme wat je die maand met iemand gedaan hebt.
Tijdens een menstruatie wordt een onbevruchte eicel door de baarmoeder afgestoten, samen met overtollig baarmoederslijmvlies en zo’n 25 tot 40 milliliter bloed. Dat klinkt niet zo heel erg veel, maar de baarmoeder doet dit door samen te trekken en zich aan te spannen. Oftewel: elke keer als je ongesteld wordt, vindt er een mini bevalling plaats omdat je deze maand niet zwanger bent geraakt. Voor iedereen die een kamer binnenloopt en een baarmoederbezitter in foetushouding opgekruld op de bank ziet liggen: op dat moment voelt het waarschijnlijk alsof er een kleine demon met een drilboor in diens baarmoeder aan het werk is en vraagt diegene zich af waarom er nog niemand een karamelzeezoutchocoladerepenboom uitgevonden heeft. Het beste wat je kan doen is zorgen voor een warmwaterkruik en een flinke bak ijs (liefst met chocola). Daarna zou ik snel maken dat je wegkomt, voordat alle hel losbreekt.
Nieuwe ronde, nieuwe kansen
Bij voorbaat excuses namens alle menstrueerders, het komt door de hormonen. Of nou ja, een tekort daaraan. Tijdens een menstruatie zijn de progesteron- en oestrogeenniveaus enorm laag. Dit zorgt voor die welbekende stemmingswisselingen, voor onrust en voor vermoeidheid. Oestrogeen is namelijk een beetje de Beyoncé van de hormonen: het zorgt ervoor dat je je energiek en vrolijk voelt. Na zo’n vier tot zeven dagen lijden, stijgt het oestrogeenniveau weer en komt het lichaam in de folliculaire fase. Dit duurt zo’n zeven tot tien dagen, waarin de wereld ineens minder irritant lijkt, je huid op miraculeuze wijze verbetert en je motivatie hebt om dingen te doen die je vorige week nog met een zucht afwees. Dat mag ook wel na die zware kutzooi (letterlijk). Voor de niet-menstrueerders: dit is hét moment om samen uit te gaan, klusjes te doen en belangrijke gesprekken te voeren.
Eicel zoekt zaadcel – swipe right?
Na de folliculaire fase komt de ovulatiefase: het moment waarop de eierstok een eicel loslaat en denkt: ‘misschien wordt dit hem dan!’. Dit wordt aangestuurd door een stijging van oestrogeen en luteïniserend hormoon, wat de eisprong triggert. Mocht je dus geen zin hebben in die menstruatie, dan is het het beste om nu jeweetwel te doen. In dat geval ben je er zo’n negen maanden vanaf, maar zit je daarna wel minimaal 216 maanden met een ander probleem. Als we echter de huidige woningmarkt ook in beschouwing nemen, zal dat probleem hoogstwaarschijnlijk toch al gauw richting de 300 maanden oplopen.
Oestrogeen is een beetje de Beyoncé van de hormonen: het zorgt ervoor dat je je energiek en vrolijk voelt.
Achtbaan zonder veiligheidsbeugels
Mocht je besluiten om niet voor die mini-me te gaan, dan komt het lichaam in de luteale fase terecht. Deze fase begint na de eisprong en duurt gemiddeld tien tot zestien dagen. In deze periode wordt progesteron aangemaakt, een hormoon dat zich gedraagt als een overbezorgde tante die de baarmoeder alvast gezellig inricht voor een potentiële baby. Denk aan extra bloedtoevoer, een dikkere baarmoederwand en een algemeen gevoel van ‘laten we het knus maken hierbinnen.’ Maar als er geen bevruchting plaatsvindt, stort dit hele project in als een slecht doordachte IKEA-kast en begint de menstruatie.
Emoties tijdens deze fase zijn net zo stabiel als een Jenga-toren op een trampoline. De ene minuut ben je net zo zen als een boeddhistische monnik, maar tien minuten later barst je in tranen uit omdat iemand ‘goedemorgen’ zei met iets te veel enthousiasme. Dingen die normaal gesproken geen enkele emotie oproepen, worden nu kwesties van leven en dood. Een loszittende sok? Tragisch. En zodra een voorbijkomende hond net iets te verdrietig kijkt, sta jij al met het nummer van de dierenambulance in je handen.
Voor omstanders is dit een gevaarlijke periode. De veiligste strategie is voorzichtig meebewegen met de stemmingswisselingen en vooral nooit vragen of iemand ‘misschien ongesteld moet worden,’ of, erger nog, aannemen dat iemand dat al is. Dit is geen onschuldige vraag: dit is een doodvonnis (en daarnaast ook enorm respectloos). Net als het per ongeluk leegeten van de laatste zak chips of het voorstellen van een ‘gezondere optie’.
De menstruatiecyclus: het slechtste abonnement ooit
En als je deze emotionele rollercoaster gelukkig weer hebt overleefd, dan begint de menstruatie weer. De baarmoeder, die zich zo hard had uitgesloofd om een gezellige, gastvrije omgeving te creëren, merkt dat het voor niets is geweest en gooit letterlijk alles eruit. De cirkel is rond en zo blijft het maand na maand doorgaan. Tot je lichaam er na een jaar of veertig eindelijk de brui aan geeft en je in de menopauze belandt. Maar dat is weer een heel ander verhaal – eentje met opvliegers, stemmingswisselingen en een nieuwe reeks hormonale verrassingen. Maar hé, tegen die tijd heeft er vast wel iemand een chocoladerepenboom uitgevonden.
Babel Magazine 