“Er is maar één werkelijk woord: chaos.” Het aforisme dat Willem Frederik Hermans in 1953 schreef heeft de tand des tijds goed doorstaan, misschien zelfs aan relevantie gewonnen. Sla de krant open, bekijk het journaal, volg het nieuws online: het is chaos die de boventoon voert. Met welke woorden de chaos beschreven wordt verschilt natuurlijk per medium.
Kamran Ullah (42) is hoofdredacteur van een van de grootste Nederlandse nieuwsmedia: De Telegraaf. Ullah, zoon van twee Pakistaanse horeca-ondernemers, groeide op in Amsterdam-Osdorp en ging net als Hermans naar het Barlaeus Gymnasium. Na zijn studententijd in Leiden werd hij ondernemer en was hij gelijktijdig met Mark Rutte kandidaat-kamerlid voor de VVD. Ruttes verhaal is bekend, Ullah werd voorman van de krant van rechts Nederland.
Ullah werd vaker geïnterviewd. In eerdere interviews met hem in Het Financieele Dagblad, Villamedia, De Volkskrant en Universiteit Leiden werd er gevraagd naar zijn afkomst, of en in hoeverre die afkomst te rijmen valt met zijn werk voor de ‘krant van wakker Nederland’.
Zou je het een vooruitgang vinden als er in de toekomst niet meer gevraagd zou worden naar je afkomst, als dat niet meer opvallend is?
‘Nee, dat is niet per se vooruitgang. Je interviewt me in een week waarin bekend werd dat onze eerste vicepremier (Dilan Yeşilgöz, red.) een migratieachtergrond heeft. Daar heb ik niets over gehoord de afgelopen weken. Als de vicepremier van PvdA-huize was gekomen, dan hadden we dat wel aan talkshowtafels gezien. Toen ik hoofdredacteur werd van De Telegraaf, ben ik niet gefeliciteerd uit de hoek die we de woke-ideologie zijn gaan noemen, Tofik Dibi of Sylvana Simons. Dit is toch het droombeeld, mensen van kleur met een migratieachtergrond die op posities terechtkomen! De ene keer is het wel relevant, de andere keer is het niet relevant.’
De Telegraaf heeft een bereik van 6 miljoen mensen per week. Zijn lezers zijn niet in een hokje te plaatsen, volgens Ullah.
‘Van links tot rechts, van progressief tot conservatief, van jong tot oud, van gelovig tot niet-gelovig, op het platteland en in de grote stad, van praktisch geschoold tot hoogopgeleid. De ene komt voor sportnieuws, de ander voor entertainment, de derde voor politiek en sommigen komen voor alles. Het geluid van De Telegraaf is gewoon het geluid van de gemiddelde Nederlander. We kiezen met onze columnisten wel voor een wat rechtser, conservatiever geluid, op een bepaald vlak ook liberaal. Niet alles is links-rechts, we moeten vooral ons eigen geluid laten horen, dat is het Telegraaf-dna, dat is moeilijk met woorden te omschrijven.’
‘Ik ben trots op onze redactie, misschien wel de meest diverse redactie van Nederland.’
Bij binnenkomst op de redactie ziet de bezoeker een muur met foto’s van alle redactieleden, voornamelijk wit.
‘Ik hoor daar wel eens: ‘lekker divers, wat een witte mensen.’ Maar dat is niet diversiteit! Diversiteit is niet de uiterlijke kenmerken, of je man of vrouw bent, of iemand wel of niet van kleur is. Diversiteit gaat om veel meer.’
Waar gaat diversiteit volgens jou om?
‘Dat gaat om je wereldbeeld en hoe je in het leven staat. Ben je de eerste in je familie die is gaan studeren? Ben je op het platteland opgegroeid of in de grote stad? Je kunt wel drie vrouwen met een hoofddoek aannemen en zeggen: ‘Kijk eens hoe divers we zijn’, maar als ze dezelfde havermelkcappucino drinken als de rest van de redactie, hetzelfde stemmen, bij dezelfde biologische supermarkt komen…. We kijken vaak bij diversiteit alleen maar naar migratieachtergrond, leeftijd en geslacht. Naast Wierd Duk zit iemand die op Partij voor de Dieren stemt. Er zat hier vorige week iemand in een ‘Free Palestine’-shirt.’
Die krijgt daar geen opmerking over?
‘Dat weet ik niet. Van mij niet in ieder geval. Ik ben trots op de diverse redactie die we hebben en ik ben ook trots dat we iemand als Wierd Duk in ons midden hebben. Daarmee bereiken we een doelgroep die we anders niet zouden bereiken.’
Ik kan me voorstellen dat het redactielid met het ‘Free Palestine’-shirt naar een Rode Lijndemonstratie is gegaan, terwijl Wierd Duk dat een ‘Hamasdemonstratie’ noemde. Hij verspreidt daar nepnieuws over, hij retweet een foto die hij verwijdert zonder te rectificeren.
‘Er wordt iedere keer zo’n vergrootglas op Wierd Duk gelegd. Er zijn vorig jaar profielen verschenen in NRC en de Volkskrant, maar wat is de kritiek? Hij mag dat een Hamasdemonstratie noemen. Als hij een nepbeeld deelt, moet hij dat inderdaad verwijderen.’
En rectificeren?
‘Wie rectificeert er wel op sociale media? Van Wierd zijn er andere verwachtingen dan van anderen. Dat zijn dezelfde mensen die zeggen: ‘Ik ben van X naar BlueSky’. Ook media doen dat! Ik vind dat schijnheilig, hypocriet. Ik word ook met de dood bedreigd op Bluesky. Bluesky is net zo erg. Op Bluesky komen bedreigingen uit de links-progressieve hoek naar mensen die als rechts worden gezien, Op X gebeurt het omgekeerde. Ik vind de keuzes die media maken hypocriet, van Wierd zijn andere verwachtingen…’
Als Duk na de moord op Charlie Kirk zegt: ‘juichende reacties uit het kamp van links’, terwijl er geen belangrijke linkse politicus is die het toejuicht en bijvoorbeeld Obama en Timmermans dat afkeuren, dat klopt dan toch niet?
‘Dat fragment moet ik dan terugzien. De Volkskrant en NRC zijn op zoek geweest naar allemaal van dat soort voorbeelden. Ze hebben niets gevonden wat anders is dan een opinie.’
Dit is geen opinie, dit is het poneren van iets wat aantoonbaar onjuist is.
‘Het punt is dat die opinie mensen niet aanstaat. Ook bij meningen moeten de feiten kloppen, maar het gaat mensen (die Wierd Duk bekritiseren, red.) niet om de feiten maar om de mening. Koppen moeten kloppen, maar koppen kunnen soms uitnodigend zijn. Ik zou mensen aanraden om te stoppen met te reageren op basis van koppen, maar neem onze journalistiek eens tot je.’
Dat heb ik gedaan. Afgelopen weekend zag ik de video waarin Trump de Obama’s als apen liet zien. Waarom noemde De Telegraaf dat in tegenstelling tot andere nieuwsmedia (New York Times, NOS, de Volkskrant) die video niet expliciet racistisch?
‘Dat weet ik niet precies, ik weet niet hoe die keuze tot stand is gekomen.’
Het is een racistische video, toch?
‘Ik hoef daar geen mening over te hebben.’
Is dat een mening?
‘In principe is dat een mening. Als je een video op een bepaalde manier betitelt, kies je voor een bepaald frame. Voor de helderheid: in dit geval denk ik dat het een racistische video is.’
Het is geen feit dat het een racistische video is?
‘Je zou eerst de intentie bij die persoon (Trump, red.) moeten checken, of het racistisch bedoeld is of niet. Maar ik vond het ronduit onsmakelijk en op het racistische af.’
Maar geen onversneden racisme? Het lijkt me best relevant en geen flauw woordenspelletje.
‘Ik vind het wel een flauw woordenspelletje. Wat maakt het uit? Nogmaals: we hebben het een racistische video genoemd (in een ander nieuwsbericht, red.).’
We komen te spreken over Amsterdam en Femke Halsema.
‘We volgen het Amsterdamse stadsbestuur altijd heel kritisch, dat geldt ook voor de burgemeester. In 2023 hebben meer dan 40.000 Amsterdammers op de PVV gestemd. Bij hoeveel PVV-stemmers is Halsema langs geweest? Er worden regelmatig bijeenkomsten georganiseerd op de ambtswoning, ik ben daar ook weleens geweest. Hoeveel van dat soort bijeenkomsten heeft ze georganiseerd voor bezorgde Amsterdammers die stemmen op partijen die niet eens meedoen (de PVV doet niet mee aan de gemeenteraadsverkiezingen, red.)?’
Denk je niet dat die burgers moeilijker bereikbaar zijn? Je beschuldigt Halsema ervan dat zij actief PVV-stemmers vermijdt.
‘Ja, dat is mijn beeld. In alle publieke optredens de afgelopen twee jaar heeft ze niet de indruk gegeven ook de burgemeester te zijn van die tienduizenden Amsterdammers die op de PVV hebben gestemd.’
Heb je het idee dat de democratische rechtsstaat onder druk staat?
Ullah aarzelt.
‘Ja, misschien elementen uit de rechtsstaat. Als je kijkt naar bedreigingen en ondermijningen, ook op lokaal niveau bij raadsleden, zie je dat daar steeds meer druk op is. Staat de democratische rechtsstaat daarmee te wankelen? Daar geloof ik niet in. Gelukkig hebben we dusdanige checks and balances dat het fundament sterk genoeg is. Ik maak me wel zorgen over de toegenomen druk op rechters, journalisten en politici.’
Ullah heeft het meermaals over de journalistieke principes van De Telegraaf.
Staan die principes ergens online?
‘Nee. Dat is ons handboek, dat zijn onze journalistieke richtlijnen, dat zijn onze afspraken onderling.’
Dat zijn ook de afspraken met de lezer.
‘Wij vinden niet dat we moeten laten zien: dit zijn die richtlijnen. Wij kiezen ervoor dat voor onszelf te houden. Ik sluit niet uit dat we in de toekomst, in het kader van transparantie, een andere afslag nemen. Wat je vaak met dat soort documenten krijgt, is dat mensen eruit gaan shoppen. Het is elke keer heel duidelijk waar iets opinie is en waar iets een journalistiek verhaal is.’
Opiniemaker Wierd Duk schrijft bijvoorbeeld interviews als opiniemaker, waarbij hij zich wel aan journalistieke principes houdt, maar geen journalist is.
‘Dat is allemaal veel te ingewikkeld. Wij hebben gewoon journalistieke richtlijnen, maar ik heb nog nooit een lezer gehad die zegt: ‘ik wil die journalistieke richtlijnen zien.’’
Hier zit er een.
‘Je bent de eerste. Ik krijg die vraag nooit. Als Sheila Sitalsing (journalist bij de Volkskrant) columns en interviews doet vinden we dat oké, maar als Wierd Duk dat doet is het opeens niet oké. Als de mening van iemand mensen niet bevalt, dan is alles wat iemand doet per definitie discutabel. Als een ander exact hetzelfde doet, maar die mening bevalt je wel…. Met Dilan Yeşilgöz krijgen we de eerste vicepremier met een niet-westerse achtergrond, mensen staan dan niet vooraan omdat de mening van Yeşilgöz ze niet bevalt. Als Yeşilgöz bij D66, CDA of PvdA had gezeten, was er jubelstemming geweest. Voor jonge Turkse meisjes is Yeşilgöz een rolmodel: iemand die eruitziet zoals zij eruitzien kan op zo’n plek terechtkomen. Sylvana Simons en Tofik Dibi zouden vooraan moeten staan om te klappen dat het gelukt is dat iemand met een niet-westerse migratieachtergrond op zo’n plek terecht is gekomen.’
Beeld Micha De Wandeler, tekst Just Pallandt
Babel Magazine 