Waar komt dit verlangen vandaan?

Tekst door Phoebe Meekel, beeld door Nine van der Louw

In de late uren vertelt de jongen tegenover mij met een dubbele tong dat ‘je sowieso daddy issue’s’ hebt als je jezelf een feminist noemt, maar tegelijkertijd gedenigreerd wil worden tijdens de seks. De temperatuur in mijn lichaam schiet als een raket omhoog – en dit komt niet door de Salmari die ik zonet geshot heb. Maar nu ik nuchter ben, vraag ik me toch stiekem af: in hoeverre is BDSM feministisch?

BDSM gaat niet alleen over iemand chocken, ‘neuk me helemaal kapot’ uitkreunen of handboeien omdoen. Het behelst veel meer dan dat. Bij BDSM, ofwel Bondage en Discipline (BD), Dominantie en Submissie (DS) en Sadisme en Masochisme (SM), kan bijvoorbeeld iemands bewegingsvrijheid beperkt worden door diegene in touwen te binden of een bal tussen de neus en de muur te laten vasthouden. Wanneer de onderdanige zich misdraagt, kan deze gestraft worden door publieke vernedering, uitstel van orgasme of vervelende klusjes doen in huis. En voor wie wil is er ook electroplay: een spel waarbij je de erogene zones met elektriciteit stimuleert. De seksuele fantasieën en activiteiten kunnen dus disciplinerend of heftig zijn, maar dit hoeft zeker niet! Zachte bevelen als ‘kleed je langzaam voor me uit’, iemands zicht wegnemen met een blinddoek of een rollenspel met machtsverhoudingen kunnen ook vormen van BDSM zijn. In de machtsrelaties is de een de dom (iemand die de dominante rol vervult) en de ander de sub (iemand die de onderdanige rol vervult). Het maakt niet uit hoe wild of mild je het maakt; dat alle partijen consent geven is het allerbelangrijkste. Je moet de grenzen van de ander weten en deze kunnen alleen gekend worden door deze van tevoren goed te communiceren. En wanneer het afgesproken stopwoord klinkt – ‘eierkoek!’ – moet het spel onmiddellijk gestaakt worden. Als iemand door de situatie niet kan praten (bijvoorbeeld door een gag ball in de mond) zijn non-verbale stoptekens nodig, zoals twee keer tikken op iemands lichaam. Het maakt dan niet uit in welke stand je zit of hoe dicht bij het orgasme je bent. Maar waarom willen mensen soms geslagen worden in het gezicht, een golden shower krijgen of verbaal de grond in worden gestampt? Of zoals de veel te dronken jongen tegenover mij zou zeggen: ‘waarom zou een vróuw (met zelfrespect) dit willen?’ 

Ik ben zo’n zes jaar geleden, badend in het zeewater, uit het niets meegesleurd in de krachtige vierde feministische golf. Hierdoor vertelt elke synaps in mijn brein dat een vrouw vooral zelf moet weten wat zij doet – zolang dit anderen niet schaadt. Wie ben ik om mijn mening te geven over wat een ander met consent doet tussen de lakens? You do you. Ik denk dat een feminist niet opnieuw aan vrouwen zou mogen vertellen wat ze horen te doen. Dit is in het patriarchaat waarin we ons bevinden al eeuwenlang aan de gang en feministen weten als de beste hoe beklemmend dit is. Laat feminisme dus niet een nieuw keurslijf zijn.

Toch is er een synapse die protesteert. Want inderdaad, waarom zou een vrouw gedenigreerd willen worden? Wellicht stellen sommigen zich vooral onderdanig op aan de man door het beeld dat ons via pornografie, maar ook via reguliere films, boeken en games, met de paplepel is ingegoten. Denk aan de hulpeloze Zelda die gered moet worden door Link, of de schattige Princess Peach door Mario. Aan vrouwen wordt zo op subtiele wijze heel hun leven verteld dat ze onderdanig aan de man willen zijn, of in ieder geval wordt dit beeld verheerlijkt. Maar wil de vrouw dit echt?

Mijn mening over Babygirl slaat om bij elk opiniestuk en elke recensie die ik lees.

Dit soort kwesties – ‘waar komt dit verlangen vandaan?’ – schuren vaak binnen het feminisme. Zo heb ik meermaals met vriendinnen discussies gevoerd over influencers die borstvergrotingen nemen. Je kunt je afvragen in hoeverre je het iemand kwalijk kan nemen dat ze haar volgers een beeld geeft dat grote borsten mooier zijn dan kleine borsten. Ook dit individu is namelijk zelf beïnvloed door het systeem. Of neem pornografische sekswerkers, die in hun kracht staan door hun lichaam in te zetten op een zelfgekozen manier, maar zo wel de male gaze in stand houden. Toch blijf ik steeds denken: als ze dit zelf wil, heeft ze er alle recht toe om dit te doen.

Dat de meningen uiteenlopen blijkt ook uit de reacties op de film Babygirl van Halina Reijn. In dit verhaal brengt CEO Romy haar carrière en familie in gevaar door een affaire die ze begint met de veel jongere stagiair Samuel. Al Romy’s seksuele verlangens worden bevredigd door Samuels dominante houding naar haar. Babygirl is volgens sommigen feministisch, omdat Romy zich eindelijk aan haar verlangens kan overgeven, zonder daarbij na te hoeven denken over haar rol in het werk- en gezinsleven. Anderen menen juist dat deze film niet feministisch is, omdat er wéér een verhaal is waarin een sterke vrouw wordt gedomineerd door een man. Mijn mening over Babygirl slaat om bij elk opiniestuk en elke recensie die ik lees. Waarom zou je je niet als sterke vrouw mogen laten domineren door je stagiair? Maar tegelijkertijd: waarom heeft Romy na jarenlang haar kink onderdrukt te hebben een mannelijke stagiair nodig om haar te laten zien wat ze echt wil?

Ondertussen zien de jongen tegenover mij en ikzelf iets finaal over het hoofd. Een BDSM-verhouding hoeft niet man/vrouw te zijn! Deze kan immers ook man/man, vrouw/vrouw, non-binair/vrouw, etcetera zijn. Aangezien in de laatste twee gevallen een vrouw onderdanig is aan een persoon die geen man is, zou je kunnen stellen dat het verlangen om gedenigreerd of gepijnigd te worden niet te danken is aan het patriarchaat. Je wilt dat de ander jou domineert omdat je hiernaar verlangt, maar dit verlangen hoeft niet voort te komen uit iets dat onfeministisch is. Maar er zijn mensen, zoals Reina Lewis en Karen Adler, die geloven dat de seksualiteit van lesbiennes (en andere personen) die BDSM beoefenen ook onderhevig is aan een genormaliseerd cultureel heteroseksueel script, en écht consent daarom niet kan plaatsvinden. Zo doet iedereen weleens iets tegen zijn, haar of diens zin in bed, om de ander bijvoorbeeld een fijn gevoel te geven. Ook in de BDSM zouden zulke drijfveren een rol kunnen spelen in het geven van consent.

Maar als er ergens goed rekening met elkaar wordt gehouden en communicatie de kern is, is het wel in de BDSM-wereld. Het behelst wederzijds vertrouwen. Het laatste wat een domina wil, is immers iemand iets buiten zijn, haar of diens grenzen te laten doen. Zo heb je ook de vakterm power bottom. Dit is iemand die de onderdanige rol op zich neemt, maar uiteindelijk degene is die alle controle heeft over het seksuele proces. Je beveelt de ander dan om jou te domineren, op de manier waarop jij wilt. Dit lijkt juist lijnrecht tegen het patriarchaat in te gaan, omdat jouw stem als onderdanige de boventoon voert. In vele relaties daarentegen wordt vaak minder diep gepraat over seksuele verlangens en de emoties die hiermee gepaard gaan. Deze kunnen het een en ander leren van BDSM-lifestylers.

Wellicht moet de focus dus niet liggen op de vraag of BDSM feministisch is, maar op wat we kunnen leren van BDSM. Dit spel behelst fantasie, vakkundigheid, communicatie, loslating of omarming van je rol in het dagelijks leven, en diepe emoties. Je gaat om met iemands lichaam, en dat is niet niks. Dus, dronken jongen tegenover mij, laten we de volgende keer kletsen over hoe belangrijk en waardevol het is om je seksuele verlangens en grenzen te communiceren. Dat BDSM waarbij een feministische vrouw onderdanig aan de man is niet raar is, maar dat het slaan op iemands kont zonder toestemming dat wél is.