Tekst door Laura Slee, beeld door Susanne de Visser
In het artikel ‘When emotions rot, they compost and transform into something new’ legt schrijver Kelsey Day uit hoe emoties als verdriet of rouw kunnen worden begrepen als iets concreets. Hen doet dit aan de hand van het biologische rottingsproces. Dit idee kan troost bieden. Maar hoe kunnen emoties überhaupt rotten? En wat kunnen we leren van dit natuurlijke proces?
In het gedachte-experiment maakt Kelsey emoties tastbaar door ze te vergelijken met het rottingsproces. Tijdens dit proces worden dode organismen, of onderdelen daarvan, afgebroken tot kleinere, simpele, (an)organische materialen. Deze materialen vormen de bouwstenen voor ander leven. Het rottingsproces laat zien hoe organismen in hun aftakeling niet zomaar verdwijnen, maar juist van vorm veranderen en zodoende de basis vormen voor iets nieuws. Ook voor gevoelens geldt dat ze niet zomaar verdwijnen, maar deel uitmaken van ons dagelijkse leven. Na langzaam te zijn afgebroken, blijven gevoelens in een andere vorm aanwezig. Net als de levenscyclus, waar ‘voor’ of ‘na’ niet definitief zijn. De planten groeien door, zoals je ook tijdens een rouwproces doorgaat, alleen dan zonder dat er een duidelijk moment komt dat je iemand niet meer mist. Het gevoel, dat als richtingloos kan worden ervaren, bestaat soms, komt weer terug en ebt ook weer weg.
‘Ik voel me als nieuw’, fluister je in mijn oor. Ik draai me om en moet zachtjes glimlachen omdat je zoiets intiems met me deelt. ‘Ik voel me als nieuw.’ Heb je je oude zelf achtergelaten? Had je een oude zelf? Misschien ben ik het wel die je zo doet voelen, denk ik stiekem. Ik weet het niet, maar durf je haast niet aan te kijken terwijl je daar ligt. Je haar is donker. Ik weet dat je wimpers ook donker zijn en je ogen blauw. Ik weet hoe het voelt als ik mijn ogen dicht doe en jij me kust. Ik weet dat ik moet lachen om zo’n klein gevoel.
Zo zal een pijnlijk gevoel niet voor altijd blijven. Bij decompositie is er een grondstof die overblijft en ‘onaf’ is. De grondstof heeft ook nog geen richting of nieuw leven gevonden. Net als gevoelens. Het rot verandert in meerdere organismen, maar jij ook. Je bent nog steeds wie je was, maar ook wie je bent na de ervaring. Ik ben nog steeds ik, maar ik ben verdrietig. Jij als persoon herbergt gewoon meerdere gevoelens en de gedachten die gepaard gaan bij iemands overlijden of een gebroken hart. Het is geruststellend om te denken dat verdriet of rouw een gevoel is dat nog niet af is. ‘No feeling is final.’ De liefde die ik heb gevoeld zal nog wel blijven bestaan, alleen een andere uiting krijgen.
De vernieuwing die Kelsey in het artikel schetst, is niet per se die van een compleet nieuwe ervaring, een nieuw gevoel, of een nieuwe jij. Juist omdat die vernieuwing mogelijk wordt gemaakt door de oorspronkelijke ervaring. Het wordt gecomposteerd: het verdriet brokkelt af in kleine stukken en andere onderdelen en leeft uiteindelijk in de omgeving voort. Dat geldt voor compost zoals micro-organismen, bestaande uit dode blaadjes, aarde en ander organisch materiaal, maar ook voor jezelf als het verdriet of de ervaringen die je deelt met anderen. Een herinnering aan iemand kan deel uitmaken van jouw idee van of visie op de toekomst.
In het artikel beschrijft Kelsey emoties als iets tastbaars en plaatst ze in een ecologisch proces dat kan worden beschreven en in kaart gebracht. Verdriet, en zeker rouw, kan moeilijk zijn, omdat je het niet altijd snapt of een plek kan geven. Soms ben je boos, verdrietig of gefrustreerd en soms bestaan deze emoties ook nog eens allemaal naast elkaar. Kelsey lukt het juist deze universele, complexe gevoelens op een simpele manier uit te leggen.
In dit artikel wordt verwezen naar het online artikel van Kelsey Day, gepubliceerd op 24 juli 2023, voor het digitale tijdschrift Psyche.
Babel Magazine 