‘Dit verhaal is misschien tien procent’, stelt Kok Chan aan het eind van ons gesprek. De oprichter en lijsttrekker van de politieke partij NL PLAN heeft naar eigen zeggen nog veel meer te vertellen. Het is ook een van de redenen waarom de pas 55-jarige Amsterdammer alvast is begonnen aan een biografie over zijn leven. Want dat is inderdaad omvangrijk. Sinds 2022 stelde Kok Chan zich met zijn partij verkiesbaar voor de verkiezingen voor het Europees Parlement, de Provinciale Staten, Waterschappen, de Tweede Kamer en nu ook voor de Amsterdamse Gemeenteraad.
In Snackshop Hans, waar Chan voorafgaand aan de Tweede Kamer verkiezingen van 2025 aan de tand wordt gevoeld door een van zijn ‘adviseurs’ , zegt hij te hopen op ‘tenminste een halve zetel’. Uiteindelijk werd het slechts driehonderdste van een zetel: NL PLAN kreeg landelijk 2337 stemmen. Als ik eind december met Chan spreek, lijkt de politicus in spe het verlies alweer achter zich te hebben gelaten. In een afgeladen café Nieuw Amsterdam zegt hij zijn pijlen nu te richten op de Amsterdamse gemeenteraadsverkiezingen. Wie is Kok Chan, een begrip onder jongeren, onbekend onder ouderen? En wat drijft een van de langstzittende onverkozen lijsttrekkers van Nederland?
Chan werd geboren in 1970 en groeide op in de Amsterdamse Chinatown (rondom de Nieuwmarkt) en Amsterdam-Zuid. Hij studeerde Bouwkunde, werkte bij verschillende architectenbureaus en klom op tot teamleider Stedenbouwkundige bij de Gemeente Amsterdam. Daarna werd Chan eigenaar van drie horecazaken en legde hij zich toe op het importeren van wijnen die passen bij de Chinese keuken. In 2022 probeerde de bouwkundige en ondernemer het parlementaire podium te bestijgen met zijn partij NL PLAN.
Chan interesseert zich al langer politiek. Krap 25 jaar geleden zocht de geboren Amsterdammer toenadering tot Pim Fortuyn, destijds lijsttrekker van de LPF. Nu snapt hij niet meer goed wat hem bond aan Fortuyns rechts-populistische gedachtegoed en verontschuldigt hij zich haast: ‘Er was nog geen internet’, ‘Het is lang geleden’ en ‘ik was zoekende’. In tegenstelling tot de LPF is NL PLAN centrum-links en streeft het naar inclusiviteit en bestaanszekerheid voor alle Nederlanders. Chan behoort tot de tweede generatie Chinese Nederlanders. Zijn ouders migreerden halverwege de twintigste eeuw vanuit Hongkong naar Amsterdam. In de Buiten Bantammerstraat openden zij een van de eerste Chinese eethuizen van Amsterdam. Hoewel Chinezen behoren tot de oudste groep arbeidsmigranten in Nederland, zijn ze, zo stelt Chan, onvoldoende geïntegreerd. Het merendeel spreekt slecht Nederlands en heeft nog nooit gestemd. Bovendien gaan ze niet naar netwerkborrels, concerten of het café, aldus Chan. ‘Ja, dan zit je opgesloten’, concludeert Chan.
Daarbovenop stelt Chan dat de Chinese gemeenschap in Nederland veelvuldig te maken heeft met racisme en uitsluiting. Een onderzoek in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken schetst een soortgelijk beeld. Zo blijkt dat 61 procent van de mensen met een Chinese achtergrond zeker weet, of denkt, racisme te hebben ervaren. Daarmee zijn Chinese-Nederlanders een van de meest gediscrimineerde groepen in Nederland.
Wat niet helpt, is dat er in de Chinese gemeenschap evenmin sprake is van verbondenheid, volgens Chan. Zo zegt hij dat Chinezen op zichzelf gericht zijn en op hard werken. Bovendien spelen grote culturele verschillen tussen Chinezen een rol. ‘Net zoals tussen Limburgers en Groningers’, aldus Chan. Toch probeert hij de verschillende groepen bij elkaar te brengen onder het credo ‘als je niets doet, gebeurt er ook niets’.
Chan praat naar eigen zeggen als een van de weinige inwoners van Nederland met zowel witte Nederlanders als Chinese Nederlanders. ‘Ik ben afgestudeerd, dus ik heb een bepaalde denkwijze’, verklaart de man die volgende maand een gemeenteraadszetel hoopt te bemachtigen. Als ik vraag wie Chans politieke idool is, hoeft Chan niet lang na te denken. ‘Kok Chan’, aldus Kok Chan.
Of het nou is als voormalig voetbaltrainer van de club AFC IJburg, wijnspecialist of simpelweg gesprekspartner: hij prijst zijn verbindende kwaliteiten. Het is ook een van de redenen waarom Chan in 2022 besloot een eigen partij op te richten. Hij ziet zichzelf als ‘uitverkoren’ om de Aziatische gemeenschap in Nederland te vertegenwoordigen. Daarnaast is de partij naar eigen zeggen de enige partij met ‘oplossingen en een plan’. In het Andere Slotdebat – de tegenhanger van het NOS Slotdebat – debatteerden meerdere kleine partijen (waaronder BIJ1 en BVNL) op een aanhangwagen in het mediapark. Daar herhaalde Chan: ‘We hebben honderden plannen voor Nederland.’
NL PLAN is de enige partij die een apart hoofdstuk in het verkiezingsprogramma wijdt aan het belang van de Chinese eetcultuur. In 2018 werkte volgens het CBS maar liefst 43,2 procent van de Chinese werknemers in Nederland in de horeca. Vier jaar later schafte de overheid een speciale visumregeling – de zogenoemde wok-regeling – voor Aziatische koks af, waardoor het werven van koks met een Aziatische achtergrond werd bemoeilijkt. Volgens Chan wordt hierdoor het voortbestaan van Chinese restaurants in Nederland bedreigd. Dat is niet alleen desastreus voor de werkgelegenheid, maar ook cultureel een ramp. Uit het partijprogramma:
‘Toegankelijkheid tot authentieke smaken zal grotendeels verdwijnen. Traditionele recepten worden onhaalbaar als gespecialiseerde koks niet meer in Nederland mogen werken of als ze onbetaalbaar worden gemaakt.’
‘Zonder Kok geen Wok’ werd dé slogan van de partij. Op dit punt na verschilt NL PLAN amper van andere linkse partijen. Zo is zij net zoals GL-PvdA voor het gratis maken van kinderopvang, het erkennen van de Palestijnse staat en het afschaffen van het jeugdloon vanaf 18 jaar. Ook het introduceren van kooklessen op school zal vermoedelijk niet op veel weerstand stuiten van linkse partijen, mocht NL PLAN ooit mee mogen praten over de vorming van een kabinet.
Het is dan ook een logische vraag waarom Chan niet via een andere partij de Tweede Kamer probeert in te komen. Zeker nu NL PLAN op electoraal gebied een dalende lijn heeft ingezet. Chan heeft echter weinig vertrouwen om bij een gevestigde partij op een verkiesbare plek te worden gezet. De voorman noemt discriminatie en uitsluiting van Aziatische nederlanders door politieke partijen als reden. Daarnaast vindt Chan dat zijn NL PLAN niet op de andere partijen lijkt, en als het al zo is, komt het volgens hem omdat andere partijen zijn standpunten hebben gejat. Als voorbeeld van overgenomen ideeën noemt hij gratis OV.
Ook woordkeuze is volgens hem niet immuun tegen diefstal: ‘Wij waren de eersten die het hadden over stilstand doorbreken, nu heeft iedereen het daarover.’ Hetzelfde geldt voor het woord plan. ‘Nu praat iedereen in de Tweede Kamer over een plan.’ Als ik vraag of deze verdachtmaking niet enigszins overtrokken is, schudt Chan hevig zijn hoofd. Volgens hem is het meer dan logisch dat gevestigde partijen leunen op zijn partijprogramma: ‘Ze hebben totaal geen contact met de burger en zijn gewoon verwend. Je kan met geld alles uitbesteden, zoals het formuleren van standpunten, monitoren van wat er speelt in de samenleving, maar daarmee leer je niets. Het grote verschil is dat NL PLAN juist echt contact zoekt met de burger en weet wat er speelt.’
Hoewel Chans partij nog geen enkele zetel heeft gehaald, denkt de politicus alvast aan fuseren. Misschien willen het radicaal-rechtse Belang van Nederland (opgericht door de omstreden ex-VVD’er en ex-FVD’er Wybren van Haga) en de uiterst linkse BIJ1 op termijn met NL PLAN samengaan, oppert hij. Nooit geschoten is altijd mis.
In tegenstelling tot veel andere partijen heeft Chan niet gedacht aan een onderzoek naar het uitblijven van electoraal succes. Volgens hem is de oorzaak hiervan glashelder: zijn partij wordt voortdurend tegengewerkt. Niet alleen doordat andere partijen plannen ‘jatten’, maar ook het gegeven dat NL PLAN niet in aanmerking komt voor subsidies ziet Chan als tegenwerking. De subsidies zijn alleen gereserveerd voor politieke partijen met minstens één zetel en duizend leden. Aan beide voorwaarden voldoet NL PLAN (nog) niet. Daarnaast ergert Chan zich dat zijn partij werd uitgesloten van de Stemwijzer en voor geen enkel tv-debat werd uitgenodigd. ‘We moeten ten minste een paar minuten krijgen om uit te leggen wie we zijn’, zegt Chan na een slok te hebben genomen van zijn bier. Hij vervolgt: ‘Bij voetbal heb je ook een Eredivisie en een divisie daaronder (Keuken Kampioen Divisie, red.)’. Hij bedoelt: bij voetbal mag de eerste van de Keuken Kampioen Divisie aansluiten bij de Eredivisie: ‘Waarom zou dat niet kunnen gelden voor politieke partijen?’
Bovendien heeft Chan zo zijn twijfels bij het advertentieverbod voor politieke partijen dat inging op 10 oktober 2025, vlak voor de verkiezingen. Zijn partij, die het moet hebben van advertenties en posts op sociale media, werd daarmee hard geraakt. ‘Waarom is dat niet afgeschaft op 10 november?’ Volgens Chan is het opmerkelijk dat het net voor de verkiezingen inging. Als ik opper dat de wet al een stuk eerder is aangenomen, nog voor de val van het kabinet, is Chan niet overtuigd. ‘Misschien was het al langer bekend en wisten zij er al van.’ Met ‘zij’ doelt Chan op de politieke partijen in Den Haag.
En dan is er nog iets. In juni 2024 bracht het onderzoeksmedium Follow the Money aan het licht dat NL PLAN donaties zou hebben ontvangen van mensen en organisaties die indirect zijn gelinkt aan de Chinees Communistische Partij. Daarnaast schrijft het onderzoeksplatform dat twee kandidaten van NL PLAN op de lijst ‘veelvuldig contact hebben gehad met de Chinese United Front’, een afdeling van de CCP. Chan kon zijn oren niet geloven toen hij om 04:00 uur ‘s nachts werd gebeld door een kandidaat op de lijst met het nieuws. In eerste instantie dacht hij: goed nieuws, eindelijk media-aandacht. Later drong pas de inhoud van de berichtgeving tot hem door.
Chan weersprak vanaf het begin de beschuldigingen en spande zelfs een kort geding* aan tegen Follow the Money wegens valse berichtgeving. In een brief die Chan verstuurde naar de voorzitter van de Tweede Kamer stelde hij geen idee te hebben ‘welke aangelegenheden de Chinese regering precies via “inmenging” in onze partij zou willen beïnvloeden. “U wel?”’
Chan meent de persvrijheid hoog in het vaandel te hebben, maar vindt dat onjuiste insinuaties schadelijk zijn voor de democratie. Verder stelt hij dat onware berichtgeving de kandidaten van NL PLAN en hun families in gevaar heeft gebracht. Het is een van de redenen waarom de kandidaten niet langer zichtbaar zijn op de website van NL PLAN. Alhoewel de aantijgingen Chan hebben overvallen, is hij niet verrast. ‘De Nederlanders halen altijd China erbij’, waarmee hij bedoelt: Chinezen worden vaak onterecht gelijkgesteld aan de regering in China. Chan kent naar eigen zeggen de Chinese cultuur in China niet, spreekt geen Chinees en is in Amsterdam geboren. ‘Hoe kan ik dan een connectie hebben met “hen” (de CCP, red.)?’
Ondanks alles wat Chan onder tegenwerking verstaat, houdt hij hoop ooit het pluche te mogen bestijgen. Een van zijn grootste politieke opstekers tot nu toe was de scholierenverkiezingen, waarbij de partij landelijk 5,51 procent van de stemmen kreeg, genoeg voor acht zetels in de Tweede Kamer. Daarmee streefde hij traditionele partijen zoals de SP en de ChristenUnie ver voorbij. Omdat NL PLAN maar in 8 van de 24 kieskringen mee deed en dus niet op elke school op het stembiljet was te vinden, had de partij nog veel groter kunnen worden. Een verklaring voor het succes is Chans populariteit op sociale media. Filmpjes waarin hij op ludieke wijze partijpunten uitlegt, een eigen Kok Chan burger bakt, de bekende 6-7-choreografie volbrengt of zich door jonge kinderen laat mededelen dat ze hem willen bienderen (de betekenis laat zich moeilijk raden), slaan aan bij vele scholieren. Op Instagram heeft Chan ruim 12.000 volgers. Op TikTok zelfs meer dan 49.000. Er zijn kamerleden die dromen van zulke volgers aantallen.
Op de Bredase middelbare school Het Graaf Engelbrecht eindigde NL PLAN bij de scholierenverkiezingen op nummer twee. De scholier Matei, die ook op Chan stemde, lichtte zijn keuze in het NRC als volgt toe: ‘Bij hem voel ik het meeste vertrouwen dat hij oprecht het beste voor de mensen wil.’ Toch is het de vraag of Chan scholieren zoals Matei kan vasthouden voor een zetel, of tenminste een halve bij de volgende verkiezingen. Want, zoals Matei eraan toevoegt: bij de ‘echte’ verkiezingen gaat hij toch voor een andere partij.
*Kok Chan verloor het aangespannen kort geding tegen Follow The Money (FTM). De persvrijheid woog volgens de rechter zwaarder dan het bezorgen van een slechte naam. Verder concludeerde de rechter dat Chan door FTM meermaals is aangeboden om in het vermeende artikel zijn kant van het verhaal te belichten. Chan is daar niet op ingegaan. Chan sluit een nieuwe rechterlijke procedure tegen FTM niet uit: ‘Ik denk dat we heel veel feiten hebben.’
Tekst Noam Grünfeld, beeld Piet van Duijn Ferreira
Babel Magazine 