Smeets is misschien smerig, maar bevestigt vooral een onbesproken norm

Sidney Smeets, de 45-jarige strafrechtadvocaat en inmiddels voormalig Tweede Kamerlid van D66, kwam vorige maand in opspraak door zijn vunzige berichtjes en romantische avances richting minderjarige jongens. Is de #MeToo-beweging hiermee in een nieuw vaarwater gekomen? En waar ligt de grens in een misschien nog altijd grenzeloze gayscene? De lijn tussen wat moreel acceptabel is en wat volgens de wet mag is in elk geval flinterdun. 

Tekst: Freek Haye /// Beeld: Winonah van den Bosch

Dat #MeToo niet alleen over vrouwen gaat die te maken krijgen met seksuele intimidatie door een man in een machtspositie, maar de seksuele voorkeuren overstijgt, is op zich geen nieuws. Maar wat de #MeToo-verhalen binnen de gayscene anders maakt, is dat ze lange tijd onder het tapijt zijn geschoven. Sterker nog, ze behoren in een bepaald opzicht tot de norm die je als jongvolwassen homo, nadat je uit die (nog altijd verdomde) kast bent gekomen en de gayscene begint te verkennen, continu om je heen bevestigd ziet. Want tja, iedere jonge homo krijgt toch wel te maken met oudere mannen die geïnteresseerd zijn in seks? 

Meer dan tien jongens meldden zich op Twitter en herkenden zichzelf in elkaars verhalen over Smeets. Schunnige complimentjes, seksuele toespelingen en uitnodigingen om langs te komen op zijn advocatenkantoor in Amsterdam; verwerpelijk, maar netjes binnen de juridische lijntjes. Zo geeft Smeets in zijn verklaring ook weer: ‘Ik schrik van de berichten die er over mij zijn verstuurd. In sommige berichten lees ik dat mensen contact met mij als ongewenst hebben ervaren. Dat vind ik zeer naar, want dat was niet mijn intentie. Ik heb me naar mijn beste weten altijd gedragen binnen de wetten die in Nederland gelden.’ Hij verkondigt hiermee geen onwaarheid volgens wat er bekend is over de aantijgingen; seks met een zestien- of zeventienjarige is immers geen strafbaar feit zolang er ‘geen sprake is van dwang of afhankelijkheid’, aldus Richard Korver, de voorzitter van Landelijk Advocaten Netwerk Gewelds- en Zedenslachtoffers, in de Volkskrant

Echter, in #MeToo-gevallen als deze draait het niet enkel om wat volgens het wetboek kan en mag, maar wat we als maatschappij aanvaardbaar gedrag vinden. In tegenstelling tot het simpele ‘cancelen’ van Smeets, moet er een discussie ontstaan waarbij de grenzen van de vrijheid en blijheid, en vooral wat behoorlijk en menselijk gedrag is binnen de gayscene worden bevraagd.

Onder het tapijt

Behalve dat het om een gerenommeerd strafrechtadvocaat en inmiddels ex-Kamerlid gaat –eentje die zich in de Kamer nota bene hard wilde maken voor betere LHBTI-rechten en daarnaast als advocaat gespecialiseerd is in zedenzaken – schrok ik persoonlijk niet van de verhalen van de jongens op Twitter. Zelf krijg ik via datingapps en soms via sociale media geregeld verzoekjes – zo nu en dan met een extra cadeautje in de vorm van een geslachtsdeelkiekje – van oudere mannen die vragen (de een beleefder dan de ander) om seks. Af en toe worden er zelfs geldbedragen geboden, alsof seks niets meer is dan een simpele dienst die verpatst kan worden op een online veemarkt. Maar ook offline, in de tijd dat de altijd gezellige kroegen in de Reguliersdwarsstraat nog open waren, lijken sociale fatsoensregels in de gayscene vager dan elders. Tijdens een heerlijk volle vrijdagavond is het niet ongewoon om als achttienjarige een ongevraagde greep in je billen te voelen wanneer je naar de wc loopt of een iets te seksueel complimentje te krijgen van een man bij wie de grijsheid al lang en breed is ingedaald. Net als vele andere homo’s wuif ook ik dit weg onder het mom van ‘zo gaat dan nou eenmaal hier’, terwijl ik diep van binnen weet dat het eigenlijk niet oké is. 

Tijdens een heerlijk volle vrijdagavond is het niet ongewoon om als 18-jarige een ongevraagde greep in je billen te voelen wanneer je naar de wc loopt

De seksuele grenzen lijken binnen de gayscene onduidelijker dan elders. Waar homo’s van pak ‘m beet 40+ jong waren in de tijd van seksuele revoluties, toen er door homo’s flink tegen heteronormativiteit werd aangeschopt en vooral op seksueel gebied niets te gek was, lijkt de generatie van nu preutser, voorzichtiger en misschien wel wat ongemakkelijker. Als jonge homo in de puberteit wil je erkenning, ga je op ontdekking en zoek je naar mensen die zich, net als jij, afwijkend van de heteronorm voelen. Je bevindt je in een kwetsbare positie, waar sommige mannen op een slimme manier op in weten te spelen. Voor je het weet beland je in een grijs gebied tussen vaderlijke vriendelijkheid en (ongewenst) seksueel gedrag. 

Hoe nu verder?

Ook NOS-verslaggever Martijn van der Zande is door verschillende jonge mannen exposed op Twitter. Hij zou op een flirtende, intimiderende en opdringerige manier toenadering tot jonge homo’s hebben gezocht, ook tijdens zijn werk als journalist bij Radio 1. Een Twitteraar geeft aan dat hij in zijn BNN-Academytraject zat toen hij voor een journalistiek item met Van der Zande moest samenwerken. ‘De redactie waarschuwde al grappend: pas je op, je bent wel zijn type, hoor. En niet blijven slapen!’ 

Smeets en Van der Zande vormen het topje van de ijsberg. Omdat ze beiden bekend zijn en bovenaan een machtsstructuur staan, komen hun praktijken net als tijdens vorige #MeToo-gevallen in de openbaarheid en ontstaat er een oneerlijke trial by media. Oneerlijk omdat het aan wederhoor ontbreekt, maar ook onwenselijk omdat het gevaar dat hele groepen onterecht worden weggezet als ‘fout’, ‘vies’ of ‘pedoseksueel’ altijd op de loer ligt. Er zijn immers genoeg oudere homoseksuele mannen die geen ‘kwade’ of ‘seksuele’ bedoelingen hebben wanneer ze contact zoeken met jonge homo’s, maar jonge homo’s niets meer dan een welkom en veilig gevoel willen geven. Deze mannen zijn onmisbaar binnen een wereld waarin het soms aan solidariteit en onderling vertrouwen ontbreekt. Ze houden ‘de beweging’, die collectief nog altijd moet vechten voor erkenning en acceptatie in een heterowereld, bij elkaar. Tegelijkertijd is het ethische kompas bij genoeg andere oudere homoseksuele mannen defect. In Het Parool zegt de inmiddels twintigjarige Quinten die te maken kreeg met seksuele DM’s van Smeets: ‘Ik kwam net uit de kast. Hij had status, leek iemand die ik kon vertrouwen en die mij begreep. Aanvankelijk was ik blij met de aandacht. Nu, twee jaar later denk ik nog steeds met weerzin terug aan deze nare periode in mijn leven. Er ging toen veel mis in mijn leven, ik had geen vrienden en ik was wanhopig op zoek naar mensen om mij heen die mij begrepen en die ik kon vertrouwen.’ 

Een andere jongen vertelt over hoe hij afsprak met Smeets en vervolgens seks had. De jongen gaf consent, maar gaf ook eerlijk aan dat hij zestien jaar was. In een later whatsappberichtje naar de jongen bekende Smeets dat het zijn ‘foutste fantasie’ was om met een zestienjarige seks te hebben.

De échte zoektocht naar jezelf, begint na de kast pas

Wat moet er gebeuren? In elk geval meer dan het cancelen of simpelweg bashen van Smeets. Hoe hij zich heeft gedragen – wetende dat hij een belangrijke functie als advocaat en Kamerlid vervult – is ronduit stompzinnig, maar met morele verontwaardiging alleen komen we er niet. Kwetsbare jongens die worstelen met hun homoseksuele identiteit en (online) zoeken naar gelijkgestemden, moeten door scholen én door ouders meer gezien en begeleid worden. Dit houdt in: bespreek de mogelijke gevaren die zich bij de ontdekking van de gayscene kunnen voordoen. Het is hierbij noodzakelijk dat we het idee loslaten dat wanneer iemand uit de kast komt, diegene volledig is bevrijd en onbezorgd diens identiteit verder kan onderzoeken. Want de échte zoektocht naar jezelf, begint na de kast pas. Daarnaast is het belangrijk dat iedereen uit de gayscene in de spiegel kijkt en zich afvraagt: waar leggen we de grens en hoe bewaken we die grens? Durf daarbij op je strepen te staan en het eerlijk aan te geven als iemand over een grens gaat. Alleen dan zorgt een grote #MeToo-actie uiteindelijk voor meer veiligheid.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s