Van muizenjager tot Instacat

Sinds mensen huizen hebben, zijn er huisdieren geweest. Sinds het begin van de samenleving hebben mensen dieren aangeschaft om praktische functies te vervullen. Honden moesten jagen en de wacht houden, katten doodden de muizen, en de kippen op het erf mochten alleen het huis in wanneer ze aan de beurt waren om opgepeuzeld te worden. Deze dierlijke taken in het belang van de mens zijn er uiteraard nog steeds, maar door de jaren heen zijn er ook nieuwe vacatures op de banenmarkt voor gedomesticeerde dieren aan toegevoegd. We hebben het trainen van honden nu zo goed onder de knie dat we ze kunnen leren om bommen op te sporen of om mensen met een fysieke beperking bij te staan. Wedstrijdsport en schoonheidscompetities hebben ook de kop opgestoken maar de grootste taak die de meeste huisdieren toebedeeld krijgen, is die van gezelschapsdier. 

Tekst: Teske Wortman /// Beeld: Dorota Dabrowska

Relatie tussen mens en dier

Tot de industrialisatie waren paarden van groot belang in de Westerse wereld. Vooral voor het vervoer en de oorlogsvoering was het nobele tos onmisbaar. Hoewel de cavalerie nog steeds bestaat wordt het alleen ingezet voor ceremoniële doeleinden. Paarden in het werkveld kun je nu eigenlijk alleen nog zien bij politie te paard. Ze zijn nu vooral voor sport, luxe en tijdrovend vermaak. Van ridders te paard tot de paardenmeisjes van vandaag: mensen kunnen paarden maar niet met rust laten.

Door de jaren heen is de relatie tussen mens en huisdier erg veranderd. Het is niet langer slechts een praktische relatie, de band is emotioneel geworden. Het huisdier wordt gezien als een volwaardig gezinslid of een goede vriend. Uit onderzoek blijkt zelfs dat we onze huisdieren vaker knuffelen dan onze geliefden. De onvoorwaardelijke liefde van een dier maakt dat baasjes een verbintenis vormen met het dier die veiliger en stabieler voelt dan een relatie met een mens. Dieren zijn afhankelijk van hun baasjes en kunnen niet terug praten, dit is een dynamiek waarbij velen zich op hun gemak voelen. Soms zien we dieren ook een beetje als onze medemensen. We schrijven ze menselijke kenmerken toe: “Vat het niet persoonlijk op hoor, Vlekje is nogal arrogant” of “Hij pakt zo het eten van je bord, het is echt een brutaal beest”. In de literatuur is deze unieke vorm van liefde niet onopgemerkt gebleven. Schrijfsters Maartje Wortel en Alma Mathijssen schreven beiden boeken over het vreemde bestaan van huisdieren. Roald Dahl schreef tientallen jaren geleden al over de band tussen huisdier en baasje in zijn korte verhaal Ieorg Idur, waarin een man de liefde van zijn buurvrouw wint door middel van haar schildpad. 

‘Het huisdier wordt gezien als een volwaardig gezinslid of een goede vriend. We knuffelen ze zelfs vaker dan onze geliefden.’

Katten, honden en vissen zijn in Nederland de kwantitatieve koplopers; al duizenden jaren houden we deze dieren in huis. Waar sommige dieren heel geliefd zijn, zijn anderen streng verboden. Exotische en bedreigde diersoorten mogen niet als huisdier gehouden worden, omdat alleen professionals voor bepaalde dieren mogen zorgen. Een grote hoeveelheid dieren, zoals de meeste slangen en schorpioenen, zijn bovendien te gevaarlijk om in huis te houden. Er zijn ook dieren die exotisch, bedreigd en gevaarlijk zijn, driedubbel verboden dus. Hoewel de wetten strenger worden, is het niet heel lang geleden dat het nog de normaalste zaak van de wereld was om dieren af te richten om ze te laten optreden in circussen. In veel landen is het nog steeds mogelijk om met een zwaar verdoofde tijger op de foto te gaan of om een ritje te maken op een olifant in boeien. 

Geestelijke en lichamelijke invloed van huisdieren

Dieren hebben veel meer te bieden dan alleen gezelligheid. De sterke emotionele band die mensen met hun huisdieren opbouwen blijkt eigenlijk, net als in de tijd van waakhonden en muizenjagende katten, ook een praktische functie te vervullen. Tal van wetenschappelijke onderzoeken wijst erop dat het hebben van een huisdier kan zorgen voor een verbetering in de lichamelijke en geestelijke gezondheid. Het hebben van een huisdier kan klachten van angst, eenzaamheid, stress en depressie verminderen. Sommige functies verschillen van dier tot dier: bij het voorzien in de menselijke behoefte om aangeraakt te worden, is het hebben van een hond nuttiger dan het hebben van een goudvis. De keerzijde van de sterke band is dat het overlijden van een gezelschapsdier dikwijls leidt tot stress en verdriet. 

Dieren hebben niet alleen een positieve invloed op mensen, hetzelfde geldt andersom. Uit onderzoek blijkt dat verwaarloosde of mishandelde dieren zich depressief kunnen voelen en trauma’s kunnen ontwikkelen. Slechte huisdiereigenaren veroorzaken schade die veel meer beïnvloedt dan alleen de pijn die ze hun verwaarloosde of mishandelde dier bezorgen. Dieren die ontsnapt of vrijgelaten zijn kunnen verwilderen. Verwilderde dieren hebben invloed op de natuur en op andere diersoorten. Zwerfkatten zorgen voor grote aantallen aan dode vogels, amfibieën en hagedissen.

Instagram

In de laatste tien jaar is er een nieuwe commerciële markt voor huisdieren ontstaan: de influencer! Instagram is een hotspot voor huisdierenliefhebbers; #petsofinstagram heeft meer dan 40,5 miljoen posts. Als je door de hashtag heen scrollt, wordt je overladen met puppies en kittens, de een nog schattiger dan de ander. Baasjes maken een account aan voor hun hond of kat om grappige foto’s van ze te posten en hun lieftallige viervoeter met de wereld te delen. De beschrijvingen onder de berichten zijn meestal geschreven vanuit het perspectief van het dier, vaak met opmerkingen over de mensen in de foto. Er bestaan zelfs accounts waarop het leven van gedomesticeerde vossen, eekhoorns en wasberen te volgen is.


Online zie je ouders die helemaal gestoord worden van alle tijd die ze met hun kinderen door moeten brengen terwijl mensen met huisdieren dolgelukkig posten over alle tijd die ze samen met hun dier kunnen doorbrengen. Sinds de lockdown zijn de dierenaccounts een stuk actiever geworden. Wanneer je de hele dag thuis zit met een aandacht vragend dier, zit er soms simpelweg niks anders op dan een fotoshoot. De meeste huisdieren-accounts hebben maar een handjevol volgers –waarvan de overgrote meerderheid andere huisdieren-accounts of familie en vrienden van de baasjes zijn– maar een paar speciale dieren zijn echte influencers met miljoenen volgers. De drie grootste online beroemdheden zijn ‘Doug the Pug’ met 4 miljoen volgers, ‘Nala Cat’ met 4,3 miljoen volgers en de ongelofelijk schattige pomeranian Jiffpom is veruit de populairste hond op het internet met maar liefst 10,5 miljoen volgers. Ze zijn zo beroemd dat ze branddeals krijgen en op de foto gaan met celebrities als Ariana Grande, Rihanna en Zendaya. Huisdieren van beroemdheden trekken tevens ook vele Instagramharten. Ze hebben niet miljoenen volgers zoals hun ouders of professionele dierlijke influencers, maar van een schamel aantal volgers is niet te spreken. Met 381 duizend volgers zijn Normie en Bambie Jenner, de honden van Kylie Jenner, de bekendste celebrity huisdieren op Instagram. Het mopshondje van Lady Gaga genaamd Miss Asia eindigt op de tweede plaats met 222 duizend volgers. Fashiondiva Neville Jacobs, modieuze hond van Marc Jacobs, eindigt met wellicht de meest stijlvolle foto’s op de derde plaats met 196 duizend volgers. 

De ontwikkeling van de relatie tussen mensen en sommige dieren die over de jaren heeft plaatsgevonden roept vragen op over de toekomst. Op wat voor onvoorziene manieren zullen mensen en dieren zich in de toekomst tot elkaar verhouden?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s